|
Servicepunt
Een initiatief van Omslag Werkplaats voor Duurzame
Ontwikkeling
Ecowijken en -dorpen
Voorbeelden van
gerealiseerde ecologische buurten en wijken
- De Buitenkans, Almere-Buiten
- GWL-terrein, Amsterdam (autovrij)
- EVA-Lanxmeer, Culemborg
- Het Carré, Delfgauw
- Ecodus, Delft
- MW-2 projecten, Den Bosch en
Heerhugowaard
- De Waterspin/Pander, Den Haag
- Waterland, Groningen
- Romolenpolder, Haarlem
- TM-dorp, Lelystad
- Ecologisch woonproject De Goedemeent,
Purmerend
- Het Groene Dak, Utrecht
- De Kersentuin, Utrecht-Leidsche Rijn
- De Groene Marke, Zutphen
- Woonderij EOS, Zutphen
- Woonproject de Bongerd, Zwolle
- De
Meanderhof:
mens- en milieuvriendelijke woonwijk, Zwolle-Stadshagen
- Oekodorf Sieben Linden, Poppau
(Duitsland)
- Global Ecovillage Network
TIP: kijk ook eens op de pagina Centraal Wonen
Zomaar wat links naar
ecologisch opgezette wijken
- Ecolonia,
Alpen a/d Rijn (een van de eersten, 1989)
- In Goede Aarde,
Boxtel (2006, ...)
-
Ecodus, Delft (1992)
- Morrapark,
Drachten (gem. Smallingerland)
- wijken Oikos
en Ruwenbos
(Enschede)
- De
Boerenstreek, Soest (1996)
- De
Meerwijkhof, Bennebroek (voor senioren, 1997)
- D'n
Akker, Helmond (1997)
- De
Hoven
van Axel (Zeeland) (1998)
- Egelshoek,
Heiloo (1999)
- 't Rieshout, Zetten
(gem. Overbetuwe) (2005)
- De Stad van de Zon
(Heerhugowaard) (2009)
Projecten
in (soms nog prille) ontwikkeling
- Ecodorp Brabant
- Ecudorp Alminde (ecologisch-cultureel),
Almere
- Vredeswijk:
vedische woonwijk in Almere (link)
- Goede
Buren-initiatief, Almere-Poort (link)
- De Werfterp,
Culemborg (wijk EVA-Lanxmeer)
- Ecodorpje met Aardewoningen
('earthships'), Olst
- Ecodorp Wijnbergen, Doetinchem
- Ecodoarp Fryslan
(link)
- EcoErf
(Amersfoort-Vathorst, link)
- Elkrijk, Eindhoven
(link)
- De Groote
Wielen, Rosmalen (Den Bosch) (link)
- Vereniging Duurzaam Wonen
Over-Betuwe (buitengebied Wageningen)
- De Hof van
Heden, Rotterdam-Hoogvliet
- Wonen Op De
Juiste Plek (Soest) (link)
- Co-housingproject Pentakel in
Polderwijk, Zeewolde
- Mens- en
Milieuvriendelijk Wonen Trapjeswijk, Zwolle
Klik hier voor
oproepen 'Mensen zoeken huis' en 'Huis zoekt mensen'
Gedachtenexperimenten
In de boeken 'Kiezen
voor verandering' en 'Duurzame
stedenbouw' staan diverse ecologische woonwijken uitvoerig
beschreven, compleet met prachtige foto's.
Klik
hier voor een overzicht van de boeken, films en video's over
ecodorpen en -wijken die aanwezig zijn in de bibliotheek van Omslag in
Eindhoven
GWL-terrein, Amsterdam
Op het voormalige terrein van het
Gemeentelijk Waterleidingbedrijf (GWL), in het stadsdeel Westerpark,
werd een autovrije eko-wijk gerealiseerd met 600 duurzaam gebouwde
huur- en koopwoningen, winkels, bedrijfsruimtes en ruimtes voor
voorzieningen.
 Toen in 1989 bekend werd dat het GWL hun
domein aan de Van Hallstraat zou verlaten, zagen alerte buurtbewoners
een kans om van het terrein een aantrekkelijk woonoord te maken. Samen
met het Wijkcentrum kregen zij van het stadsdeel gedaan dat de
bestemming werd veranderd. Vijf woningcorporaties vormden de stichting
Ecoplan voor een gezamenlijke aanpak. Zo'n twintig buurtbewoners hebben
meegedacht over het stedenbouwkundig plan. Zij namen ook zitting in de
ontwerpteams, die de architecten bij de ontwerpen adviseerden.
Architect Kees Christiaanse ontwierp het uiteindelijke plan: losse,
open bouwblokken in een veld van volkstuintjes en pleinen, omgeven door
de sterke armen van woonblokken die het paradijsje afschermen van het
bedrijventerrein en de Haarlemmerweg. De nieuwe wijk kwam tussen 1996
en 1998 tot stand. Enkele karakteristieke gebouwen bleven gespaard: de
watertoren, het windketelhuisje en het machinepompgebouw.
Milieuvriendelijke wijk
 Het GWL-terrein moest een
milieuvriendelijke wijk worden. En dat werd het ook! Het terrein
is helemaal autovrij en vormt daardoor een groene oase in de stad.
Bewoners die geen tuin hebben kunnen een moestuin op het binnenterrein
huren. De tuinen worden omzoomd door lage hagen en vormen op die manier
'groene eilanden', waarbinnen de woonblokken met hun tuinen liggen.
Daartussen zijn paden en pleinen aangelegd, waardoor er een prettig,
parkachtig leefklimaat is gerealiseerd voor jong en oud.
Veel energiesparende maatregelen zijn aan de buitenkant niet zichtbaar:
goede isolatie, stadsverwarming, een dubbel watersysteem (het toilet
wordt met regenwater doorgespoeld) en dubbele beglazing. Meer zichtbaar
is de zuidelijke oriëntatie van
de meeste woonkamers, de balkons aan de zonzijde en de kleinere ramen
aan de noordzijde. De blokken zijn uitgevoerd in milieuvriendelijke,
duurzame materialen. Maar de meest bepalende maatregel voor de sfeer op
het terrein is het buitensluiten van gemotoriseerd verkeer.
Overige milieumaatregelen
 De wijk kent een zogenaamd
afvalbrengsysteem: op een aantal plaatsen aan de rand van de wijk zijn
ondergrondse opslagcontainers voor het huisvuil geplaatst. De bewoners
brengen zelf hun afval hier naar toe. Het hele GWL-terrein wordt
verwarmd door middel van warmte/krachtkoppeling (wkk). De wkk-eenheid
produceert elektriciteit en warmte. Elke woning heeft een
warmtewisselaar met individuele bemetering in de meterkast. In een deel
van de woningen in de wijk is een collectieve regenwaterinstallatie
geplaatst, met centrale opslag. De grotere woonblokken aan de rand van
het terrein zijn voorzien van een vegetatiedak.
Autovrij!
 Op het hele
binnengebied van het GWL-terrein mogen geen auto's komen, met
uitzondering van politieauto's, brandweerwagens en ambulances. Alleen
voetgangers en fietsers zijn welkom. Parkeren kan alleen aan de
westrand van het terrein op daarvoor aangelegde parkeerplaatsen. De
parkeernorm is ongeveer per vier woningen een parkeerplaats. Het
autovrij houden van de wijk is mede mogelijk door de goede bus- en
tramverbindingen naar het Centraal Station en andere bestemmingen.
Daarnaast zijn er aan de rand van het terrein twee parkeerplaatsen met
huurauto's volgens het autodate principe.
Leefbaarheidsoverleg en buurtbeheer
 Om bewoners actief te betrekken
bij het beheer van de buurt is er een leefbaarheidsoverleg in het leven
geroepen. GWL-bewoners bespreken hier eens in de zes weken de gang van
zaken op het terrein met vertegenwoordigers van het stadsdeel, de
politie en de corporaties. Centrale figuren op het GWL-terrein zijn de
twee buurtbeheerders. Zij houden toezicht op het terrein en zijn
aanspreekpunt voor bewoners en organisaties. De buurtbeheerders werken
in opdracht van de Koepelvereniging GWL-terrein.
De wijk telt tien Verenigingen van Eigenaren (VVE's) en verschillende
Bewonerscommissies. Naast de corporaties zijn alle bewoners via een VVE
of een Bewonerscommissie lid van de Koepelvereniging. Deze vereniging
bewaakt het bijzondere milieukarakter van de wijk.
Op afspraak zijn rondleidingen
door de wijk mogelijk.
Een film t.g.v. 10
jaar GWL-terrein (uit 2008) >>>
Dit project staat uitgebreid beschreven in het boek Duurzame
Stedenbouw (2005).
Meer
publicaties over deze wijk >>>
GWL-terrein,
contactpersoon: Willem
Jan Kluit, p/a Waterkersweg 316, 1051 PK Amsterdam, info@gwl-terrein.nl
EVA-Lanxmeer, Culemborg
De Culemborgse wijk Lanxmeer ontwikkelt zich
tot een stadswijk, die is gebouwd volgens de nieuwste ideeen over
ge-integreerd ecologisch bouwen. Deze 'integratie' houdt in: ecologisch
bouwen, organische vormgeving en architectuur, en ontwikkeling van
natuur en landbouw.
Binnen een oppervlakte van 24
hectare staan zo'n tweehonderd huur- en koopwoningen en appartementen,
en verschillende bedrijven, kantoren en werkplaatsen. Daar komt in toe
toekomst nog een bezoekers- annex conferentiecentrum met
hotelfunctie vij en er is een ecologische stadsboerderij (Caetshage). Wonen en werken
worden binnen de wijk zoveel mogelijk gecombineerd. Het openbaar groen
heeft een natuurlijk karakter en is gedeeltelijk gericht op de
productie van voedsel. Fruitbomen en bessenstruiken staan gewoon in het
openbaar groen. Zo worden ook de principes van de permacultuur tot
uitdrukking gebracht.
De bewoners hebben al vanaf het prille begin een prominente rol
gespeeld bij de ontwikkeling en het beheer van de wijk. De eerste
woningen werden eind 1999 opgeleverd. De eerste fase van de bouw was
eind 2005 voltooid, maar er liggen plannen voor verdere uitbreiding.
Zoals bijvoorbeeld De Werfterp:
een ecologisch woon-werkproject rondom een archeologische terp, aan de
rand van de wijk.
EVA-Lanxmeer biedt ook ruimte voor experimentele milieu- en
energiezuinige woningbouw. Zo staan er diverse rijtjes kaswoningen
(nieuwe complexen zijn in ontwikkeling) en op het zogenaamde
'Pioniersveld' is het Werfhuis
gebouwd, vlakbij de energiezuinige
woning van kunstenaar Jan Tempelman.
De wijk EVA-Lanxmeer staat uitgebreid beschreven in het boek Duurzame
Stedenbouw (2005), als een paradepaardje van hedendaags duurzaam
bouwen.
Door de wijk worden regelmatig
rondleidingen gegeven. Daarvoor moet vooraf een afspraak worden gemaakt
met het Projectbureau.
Kandidaat-bewoners kunnen zich aanmelden bij de bewonersvereniging
van EVA-Lanxmeer (BEL). Wie voor een koop- of huurwoning in aanmerking
wil komen moest zich eerst inschrijven bij de BEL.
Stichting
EVA, Lodewijk van Deysselhof 19, 4103 WK Culemborg. Tel.
034-5568506 / 034-5568507, e-mail: info@evacentrum.com
Het Groene Dak, Utrecht
Een ecologisch gebouwd nieuwbouwproject met 40 huur- en 26
koopwoningen, gerealiseerd in 1993.
Het initiatief kwam
van een groep 'idealisten' die een ecologisch woonproject wilden voor
verschillende woonvormen met betaalbare huren. Er zijn zelfstandige
woningen en enkele groepswoningen, rond een gemeenschappelijke
binnentuin met gemeenschapshuis.
Al bij de bouw was er veel zelfwerkzaamheid, en nog steeds
wordt van alle bewoners een actieve inbreng verwacht, zoals vergaderen,
meebeslissen en tuinwerkdagen. In Het Groene Dak wonen zo'n negentig
volwassenen en vijftig kinderen.
Belangstellenden kunnen een
informatiepakket aanvragen. Na het invullen van een enquete volgt
inschrijving als aspirant-lid (a 16 euro) en komt de belangstellende op
een (lange) wachtlijst. Groepen kunnen een rondleiding aanvragen.
Bewonersvereniging Het Groene Dak, p/a Simon
Bolivarstraat 51, 3573 ZJ Utrecht. 030-2735979. www.groenedak.nl
Het Groene Dak wordt regelmatig beschreven in publicaties.
De Buitenkans,
Almere-Buiten
De Buitenkans is een heel bijzonder wijkje in de
Stripheldenbuurt in Almere-Buiten: duurzaam gebouwd, organisch
vormgegeven, autovrij en sociaal.
Het initiatief voor De Buitenkans
ontstond in 1999. Na jaren van plannen maken en vergaderen kon in mei
2005 de eerste paal worden geslagen en in de zomer van 2006 werd het
eerste huis opgeleverd; in februari 2007 het laatste. De 59 woningen
zijn milieuvriendelijk en duurzaam gebouwd. Naast de duurzame
bouwmaterialen hebben de huizen zonneboilers waarin de zon het water
verwarmt. Verder hebben de huizen lage temperatuurverwarming met op de
benedenverdieping warmtewanden. Dit is te vergelijken met
vloerverwarming maar dan in de muur.
Organische vormgeving vormde het architectonische uitgangspunt: de
huizen in de Buitenkans zijn allesbehalve recht en gelijkvormig. Er
zijn allerlei typen woningen: tussenwoningen, hoekwoningen, 2
onder 1 kap en vrijstaande huizen. Toch oogt de wijk niet chaotisch
omdat alle huizen sedumdaken hebben, dezelfde daklijsten zijn toegepast
en alle huizen beneden stuukwerk en boven houtwerk hebben aan de
buitenkant. De wijk doet wat Scandinavisch aan door de kleuren van het
houtwerk.
Autovrij en
sociaal
De wijk is autovrij: auto's staan aan de rand van de wijk op de
parkeerplaats. De grote vijver in het middengebied geeft een gevoel van
ruimte. Verder is de wijk omgeven door een bosrand - die trekt heel
veel vogels aan . Een vogelkenner telde 58 soorten... Ook de groene
erfafscheidingen geven de wijk een groene uitstraling.
Naast een mooie vormgeving is ook het sociale element belangrijk. Door
de verschillende soorten huizen en prijsklassen is de bewonersgroep
gemeleerd. Er zijn gezinnen, alleenstaanden, jongeren en ouderen,
werkenden en renteniers. Er is een buurthuis in aanbouw dat gezamenlijk
eigendom is en waar allerlei activiteiten mogelijk zijn. Ook het beheer
van het terrein en de bosrand wordt in eigen beheer uitgevoerd. Maar
geen van de activiteiten is verplicht!
Zo is er in Almere een wijk ontstaan waar de mensen ontspannen
met elkaar omgaan, waar de kinderen zich dagen vermaken met het vangen
van kikkervisjes in de vijver, waar je de vogels nog hoort fluiten,
waar je op 15 minuten lopen van het station zit, waar je op 10
fietsminuten 's morgens de herten kunt bekijken en waar ieders huis
echt anders is dan dat van de buren.
Het project werd in collectief
particulier opdrachtgeverschap ('CPO') gerealiseerd. Omdat bij de start
van de bouw niet alle huizen verkocht waren, nam de Alliantie Flevoland
deze van de vereniging over en werd zo partner in het project.
Vereniging de
Buitenkans, Franka Steekelenburg, tel. 036-5295806, e-mail: info@debuitenkans.nl
Het Carre, Delfgauw (Gem. Pijnacker)
Als voorloper op een echt Ecodorp was Vereniging Ecodorp
betrokken bij de realisatie van een wijk van 49 milieuvriendelijke
huurwoningen in Delfgauw.
Dit project, Het
Carré, is gebouwd rond een binnenterrein dat door de
bewoners gezamenlijk vorm werd gegeven. Er is een gemeenschapsgebouw en
het project biedt mogelijkheden voor beperkte werkzaamheden 'aan huis'.
Vereniging Ecodorp is gevraagd de bewoners voor deze wijk te
'selecteren' op basis van de 'Ecodorp-criteria'. Klik
hier voor technische details.
Het
Carré. Contactpersoon: Salima Boers, 015-2576995, salima32@zonnet.nl
Romolenpolder, Haarlem
Het project Romolenpolder is een van de
oudste milieuwijken in Nederland. Het kwam in 1991 tot stand dankzij de
intensieve inzet van de Stichting Mens- en Milieuvriendelijk Wonen en
Werken (MW2) Romolenpolder.
 Dit nieuwbouwproject werd tussen
1987 en 1991 in vier fasen gerealiseerd. Bij elke fase was een ander
team van architecten, opdrachtgevers en aannemers betrokken. In de
eerste twee fasen werden de gestelde milieudoelen nauwelijks
gerealiseerd, ondermeer door ondeskundigheid van de betrokkenen. Pas
vanaf de derde fase - in de projecten Robeek I en II - kwam het milieu
hoog op de agenda.
Stichting MW2 nodigde op verschillende onderdelen deskundigen uit en
organiseerde studiereizen, waardoor ze een betrouwbare gesprekspartner
werden. In plaats van reageren op voorstellen van de kant van de
gemeente, kwam de stichting telkens met eigen, goed onderbouwde
voorstellen. Dat was een bewust gekozen strategie.
Mens- en milieuvriendelijk
 In de woningen
zijn allerlei milieumaatregelen getroffen: ze hebben vloeren van holle
baksteen, lokale verwarming en natuurlijke ventilatie. Voor de
afwerking van het houtwerk is natuurverf gebruikt.
Het hele project is omringd door een geluidswal tegen het
verkeerslawaai. De woningen aan de buitenrand hebben een vegetatiedak,
waardoor ze visueel een geheel vormen met de geluidswal.
Midden in de wijk staat een woongebouw met ruimte voor een
kinderdagverblijf en een natuurvoedingswinkel. Voor het ge-integreerde
en ecologisch verantwoorde beheer van de woningen, de openbare ruimte
en voorzieningen werd door de bewoners zelf een beheersstichting
opgericht, die echter een paar jaar later, om financiele redenen, weer
ter ziele ging.
Centraal Wonen-project
 In de wijk vind je
een Centraal Wonen-project. Dit bestaat uit 46 woningen, twee
gemeenschappelijke ruimten, een logeerkamer, wasmachineruimte en een
grote tuin. Er wonen ongeveer zeventig mensen, waaronder zo'n twintig
kinderen. Alle woningen zijn binnendoor bereikbaar. Er is geen lift.
Belangstellenden komen op een wachtlijst, maar daaraan vooraf gaat
eerst een verplichte rondleiding door het complex. Deze rondleidingen
worden eens per twee maanden gehouden. De website van de woongroep
Lavendelstraat biedt een goed beeld van (een deel van) de wijk.
Klik hier
voor informatie over en contact met Centraal Wonen-Romolenpolder.
MW-2 projecten
'MW-2' betekent Mens- en Milieuvriendelijk
Wonen en Werken. In Nederland zijn verschillende projecten
gerealiseerd. Hieronder drie projecten, twee in Den Bosch en een in Heerhugowaard.
De Hooipolder, Den Bosch
Woon-werkerf De Hooipolder in de wijk De Maaspoort in Den
Bosch werd in 1987 opgeleverd. De zestien vrijstaande, duurzaam
gebouwde koopwoningen (houtskeletbouw met grasdaken) zijn door de
bewoners grotendeels zelf gebouwd. Binnen dit project waren begin 2003
drie bedrijven gevestigd, waarvan een voor de exploitatie van het
voormalig collectieve gemeenschapshuis.
Info: Archi Service, Hooipolder 18, 5235 VM Den Bosch.
073- 6415709. www.archiservice.nl
't Heem, Den Bosch
't Heem, ook in De Maaspoort in Den Bosch, werd in 1990
opgeleverd. Hier staan 26 milieubewust gebouwde huurwoningen rond een
gemeenschappelijke binnentuin. Het zijn vier 'blokken' met op de hoeken
'modulen', die worden verhuurd als atelier- of werkruimte aan bewoners
van het project. Verhuur loopt via een woningbouwvereniging. De eigen
bewonersvereniging draagt huurkandidaten voor.
Info: Marianne van Mierlo, J. Mosmanslaan 27, 5237 BB
Den Bosch. 073-6420242. m.v.mierlo@tiscali.nl
De Vuurplaats,
Heerhugowaard
Vereniging De Vuurplaats in Heerhugowaard (NH) startte in
1994. Het project omvat 14 zelfstandige huurwoningen met twee, drie en
vijf kamers, verdeeld over twee woonlagen. De bewonersgroep is
gevarieerd samengesteld; de oudste bewoonster is 70-plus. Er wonen tien
kinderen en 17 volwassenen. In overleg met de andere bewoners zijn
huisdieren toegestaan.
De bovenwoningen liggen aan een groot dakterras met
picknicktafel, bankjes en planten. De voordeuren van de benedenwoningen
liggen aan een binnenstraat en hebben een achterdeur naar de
gemeenschappelijke tuin. Voor gezamenlijk gebruik zijn er verder: een
grote huiskamer met keuken, een voorraadberging, een wasmachineruimte,
een activiteitenruimte (ook voor verhuur), een fietsenstalling en een
grote tuin van zo'n 1.500 vierkante meter. De woningen zijn zowel
toegankelijk voor mensen met een hoog als met een laag inkomen. Per
woning moet een entreegeld van ca. 380 euro worden betaald (eventueel
in termijnen). Dat geld wordt gebruikt voor aanschaf en vervanging van
gemeenschappelijke inventaris. Verdere kosten: 12 euro per jaar
contributie en 12 euro per persoon voor gebruik van groente en fruit
uit de tuin.
De vereniging gaat uit van sociocratische besluitvorming; dat betekent
o.a. dat er geen 'baas' is: alle besluiten worden in goed overleg
genomen. Wie een woning betrekt wordt automatisch lid van de vereniging
en onderschrijft daarmee de doelstellingen en afspraken van de
vereniging.
Procedure nieuwe kandidaten
Wie belangstelling
heeft om in De Vuurplaats te komen wonen, kan een afspraak maken voor
een rondleiding en een gesprek met enkele bewoners. Daarna wordt
gevraagd een brief te schrijven met een motivatiein in dit MW-2 project
te komen wonen. Deze brief wordt in de bewonersgroep besproken, waarna
een gesprek met alle bewoners volgt. Nieuwe (aspirant)bewoners krijgen
een mentor/mentrix toegewezen. Er is een proeftijd van twee maanden.
Over De Vuurplaats is een folder beschikbaar.
Vereniging
De Vuurplaats, Keizerfazant 46, 1704 WL Heerhugowaard.
Contactpersoon: Steven Rijsdijk, e-mail: info@de-vuurplaats.nl
De Waterspin/Pander,
Den Haag
In de oude binnenstad van Den Haag ontstond een uniek
ecologisch (nieuwbouw)wijkje, met twee woon-werkcomplexen rond een
autovrije binnentuin: Pander en De Waterspin. Het initiatief kwam van
(oud)krakers.
Nadat de voormalige
meubelfabriek van Pander was verbouwd tot een veelzijdig en geliefd woon-werkcomplex, namen mensen die op
de wachtlijst stonden het initiatief om ook de aangrenzende panden
onder handen te (laten) nemen. Hiertoe richtten ze in 1992 Vereniging
De Waterspin op. Er werden werkgroepen gevormd rond de thema's
ecologie, bouwen en publiciteit. Ieder lid was verplicht om in een van
die werkgroepen actief te worden. Ook werd er contact gezocht met het
woningbedrijf dat ook eigenaar is van het Pander-complex. Bij de
verdere planontwikkeling had de vereniging een grote inbreng. De bouw
startte in 1997 een een jaar later werden de eerste woningen opgeleverd.
Woningen en bedrijfsruimten
De Waterspin bestaat uit vier
gebouwen in de Spijkersmakersstraat in het centrum van Den Haag. Twee
gebouwen zijn nieuw gebouwd, twee andere werden gerenoveerd. In de
nieuwbouw kwamen acht sociale huurwoningen en achttien koopwoningen. De
twee andere gebouwen werden gerenoveerd tot huurwoningen en negen
ateliers/werkruimten.
Duurzaam wonen en leven
Al vanaf het begin kreeg het
project als thema: duurzaam wonen en leven in een stedelijke omgeving.
De nieuwbouwwoningen hebben een serre-balkon waarbij gebruik wordt
gemaakt van passieve zonne-energie. De woningen en ateliers in gebouw
'Alcatraz' grenzen aan een grote gezamenlijke vide die functioneert als
warmtebuffer en wintertuin. Op het binnenterrein is een helofytenfilter
aangelegd, voor de zuivering van het grijze afvalwater afkomstig uit de
collectieve wasmachineruimte. Het bio-ecologisch karakter blijkt uit de
bijzondere vormgeving en de materiaalkeuze. De bouwmaterialen zijn
zoveel mogelijk duurzaam, milieuvriendelijk en onderhoudsbesparend.
Alle woningen zijn energiezuinig door thermische isolatie.
energiebedrijf ENECO plaatste in het project drie energiebesparende
warmtepompen voor de levering van ruimteverwarming en warm tapwater.
Daarvoor wordt warmte onttrokken aan het grondwater, dat van een diepte
van ongeveer vijftig meter wordt opgepompt met een constante
(aardwarmte-) temperatuur van zo'n 13 graden C. Door middel van een
warmtewisselaar wordt dit opgewaardeerd tot ongeveer 60 graden C.
Zelfbeheer
De leden van Vereniging De
Waterspin werden uiteindelijk ook de bewoners. De huurders hebben
contractueel met het woningbedrijf vastgelegd dat zij het zelfbeheer
hebben. Dit houdt in dat de vereniging zelf haar huurders zoekt,
overeenkomsten sluit, de huur int en huursubsidie regelt.
Vereniging De
Waterspin, Spijkermakersstraat 34 t/m 142,
2512 ET Den Haag
Zie ook het boek Kiezen
voor verandering
Waterland, Groningen
In 1995 werden de eerste woningen opgeleverd
in de ecologische wijk Drielanden. De wijk bestaat uit drie delen:
Zonland, Mooiland en Waterland. Er staan in totaal 166 woningen,
waarvan 26 in de huursector.
 Het initiatief voor de
ecologische wijk Drielanden kwam in 1989 van de (inmiddels opgeheven)
Vereniging Ecologisch Wonen Groningen. Samen met een architect en een
projectontwikkelaar werd een ambitieus bouwplan opgesteld: er moest
zoveel mogelijk rekening worden gehouden met het milieu, dus: zuinig
met energie, grondstoffen en water en met veel groen. En: Drielanden
zou een autovrije wijk moeten worden. Na jaren van touwtrekken en duwen
vond de vereniging een geschikte locatie voor hun plannen: de huidige
locatie tussen de wijken Lewenborg en Beijum, in het noordoosten van de
stad, midden in het stadsgewestpark Noorddijk.
Wensen inleveren
 In het definitieve bouwplan
werden oorspronkelijk veel van de ideeen van de verenging meegenomen,
maar - zoals dat meestal gaat - moest een aantal wensen worden
ingeleverd. De zonnecollectoren voor warmewatervoorziening en
composttoiletten bleken te duur en het gemeentelijk waterbedrijf wilde
niet aan een tweede waterleidingnet voor regenwater. Ook werd onder
druk van de makelaar op het laatste moment afgestapt van het idee van
een autovrije wijk, en er kwamen meer huizen en minder groen dan eerst
gepland.
Ecologisch voorbeeldproject
De eerste woningen werden in 1995 opgeleverd en ondanks dat niet alle
oorspronkelijke plannen zijn gerealiseerd is het toch een interessant
ecologisch voorbeeldproject geworden. Uiteindelijk kwamen er 166
woningen zowel in de sociale huursector (26 stuks) als koopwoningen. De
huizen zijn naar de normen van 1995 goed ge-isoleerd, voorzien van
waterbesparende maatregelen en voor een groot deel op de zon
georienteerd. De oorspronkelijke structuur van het landschap is zoveel
mogelijk bewaard gebleven. Het bijzonderste aan de wijk is het
helofytenfilter of rietzuiveringsveld. Hierin wordt het afvalwater uit
keuken en douche (grijs afvalwater) van de meeste huizen in Waterland
gezuiverd. Dit betekent wel dat de Waterlanders zorgvuldig moeten
omgaan met was- en schoonmaakmiddelen. Uit een driejarig onderzoek door
het Van Hall Instituut blijkt dat de sloten in het wijkwatersysteem
veel schoner zijn dan het overige oppervlaktewater in de buurt.
Actieve bewonersvereniging
 Door de makelaar is bij verkoop
van de woningen in Drielanden niet verteld dat de huizen in een
bijzondere - want ecologische - wijk stonden. Lang niet alle bewoners
hebben dus bewust gekozen voor de milieumaatregelen. Vooral de
huurders, waaronder een deel van de kerngroep van Drielanden, maken
zich sterk voor de ecologische aspecten van hun wijk. Zij richtten een
bewonersvereniging op en mede door hun inzet zijn er na de oplevering
toch zonnecollectoren gekomen. Het openbaar groen is door bewoners vol
fruitbomen geplant en er zijn allerlei plannen ontstaan voor en tegen
de autotoegankelijkheid. Maar de huurders hebben zich ook nog om een
andere reden verenigd: ze beheren gezamenlijk een strook grond waar
iedereen die dat wil een groentetuintje kan lenen. De bewonersvereniging
kent verschillende werkgroepen en geeft een wijkkrantje uit.
Zelf huurders kiezen
De 26 huurwoningen staan in de
wijk Waterland en zijn eigendom van woningcorporatie Nijestee. De
bewonersvereniging heeft het recht om zelf nieuwe huurders voor te
dragen als er iemand vertrekt. Hiervoor wordt een wachtlijst
bijgehouden. Deze lijst is ongeveer even groot als het aantal
huurwoningen. Van de mensen op de wachtlijst wordt minimaal verwacht
dat ze een reden hebben om juist in Waterland te komen wonen. Ze moeten
beloven geen gif in de tuin te zullen gebruiken en dat ze ook verder
goed met het milieu - zoals het helofytenfilter - zullen omgaan.
Klik hier voor de verschillende contactpersonen.
Klik hier voor een stukje geschiedenis van de wijk
Drielanden.
TM-dorp Sidha-wijk, Lelystad
Het TM-dorp in een nieuwbouwwijk in Lelystad
startte in 1985. Tot nu toe zijn zo'n 225 woonruimten gerealiseerd,
verschillende kantoor-units, een Ayurvedisch gezondheidscentrum, een
vegetarisch restaurant, school en natuurvoedingswinkel.
De belangrijkste
gemeenschappelijke factor in de Sidha-wijk is dat alle bewoners, ook de
kinderen, actief 'transcendente meditatie' (TM) beoefenen (dit is ook
een voorwaarde bij toewijzing van woonrumte!). Spiritueel 'leider' is
Maharishi Mahesh Yogi. De wijk bevat kleine appartementen,
driekamerwoningen en ruime eengezinswoningen. Daarnaast zijn er
bedrijvenhallen, kantoor-units, een groot winkelpand, een
peuterspeelzaal en een grote meditatiehal waar mensen tweemaal per dag
het TM-Sidhiprogramma beoefenen. Aan de rand van het dorp is een
volkstuinencomplex voor de bewoners. In het dorp is een vegetarisch
restaurant gevestigd, waar ook mensen die elders wonen terecht kunnen.
Alle woningen woren beheerd door woningcorporatie Harmonisch Leven, die
zich laat inspireren door de Vedische traditie. Sinds 2001 wordt de
wijk verder uitgebreid met zowel koop- als huurwoningen. Deze worden op
biologische wijze gebouwd. Voor de langere termijn zijn er plannen voor
nog een bedrijfsverzamelgebouw, gastenverblijven en
ouderenvoorzieningen. Het woningbestand zal in de toekomst uitgroeien
tot zo'n 750 woningen, waarvan ca. 10% in de koopsector.
Op gezette tijden worden er rondleidingen door de wijk gegeven.
TM
Sidha-dorp, p/a Rivierenlaan 232, 8226 LH Lelystad.
0320-218077, woningbouw@sidhadorp.nl
Woonproject De Bongerd,
Zwolle
In de wijk Oldenelerbroek in Zwolle-Zuid staat woonproject
De Bongerd: 36 milieuvriendelijke en energiezuinige koop- en
huurwoningen met gemeenschappelijke voorzieningen.
De 36 woningen hebben een
gezamenlijke tuin en een fietsenberging. Verder is er een
peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang. Dit Mens- en
Milieuvriendelijk Wonen-project (MW-2) startte in 1993 en werd in 1997
gerealiseerd.
Woonproject
De Bongerd, Commissarislaan 41, 8016 LT Zwolle.
Contactpersoon: Frank Schaafsma, Backermarke 65, 8016 LJ Zwolle, tel.
038-4601696.
Geïnspireerd door De Bongerd ontstond in de Zwolse wijk
Stadshagen het duurzaam wonenproject Meander. Dit
project, met 51 koop- en huurwoningen, is ook een initiatief van de
vereniging Mens- en Milieuvriendelijk Wonen Zwolle (MMWZ), en werd in
2008 opgeleverd.
Inmiddels (2009) loopt er in de wijk Holtenbroek een derde
initiatief: Mens- en
Milieuvriendelijk Wonen Trapjeswijk.
De Meanderhof: mens-
en milieuvriendelijk wonen in Zwolle
Vereniging Mens- en Milieuvriendelijk Wonen Zwolle
Stadshagen (MMWZ Stadshagen) realiseerde in de nieuwbouwwijk Stadshagen
een duurzaam woningbouwproject met 51 woningen. De Meanderhof - werd in
2008 opgeleverd.
 De Meanderhof omvat 33 koop- en
18 huurwoningen, met of zonder eigen tuin. Ook zijn er
gemeenschappelijke tuinen. Het project straat openheid uit; er komen
geen hoge houten schuttingen, maar heggen zodat prive-tuin en
gemeenschappelijk groen een visuele eenheid vormen. De woningrijen
vormen twee hoven, waarvan er een omringd is met voorgevels en de
andere met achtertuinen. Beide hoven zijn autovrij en hebben een eigen
karakter. Ook is er een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte. Er is
gebruik gemaakt van duurzame bouwtechnieken, zoals zongericht bouwen,
hoogwaardige isolatie en optioneel lage-temperatuurverwarming en
winning van warmte en electriciteit uit zonlicht.
Het betreft een particulier initiatief van burgers. Doel van de
vereniging MMWZ is het tot stand brengen en bewonen van mens- en
milieuvriendelijke woningbouwprojecten in Zwolle. Bij de bouw en het
gebruik van de woningen willen ze meer bereiken dan nu door de overheid
op het gebied van duurzaamheid en milieuvriendelijkheid wordt vereist.
Er wordt gestreefd naar diversiteit en samenhang in de wijk, hoge
ecologische kwaliteit, kwaliteit in de stedenbouwkundige vormgeving en
variatie aan bewoners.
Diversiteit aan bewoners
De diversiteit van bewoners werd bevorderd door te bouwen voor
verschillende inkomens en samenlevingsvormen. In de Meanderhof varieert
de oppervlakte van de woningen tussen 100 en 210 m2. Door de
samenwerking met en investeringsbereidheid van een woningstichting werd
het mogelijk om een deel sociale woningbouw te realiseren. De prijzen
zijn marktconform en varieren tussen 145.000 en 350.000 euro.
Vereniging MMWZ-Stadshagen, Secretaris: Rurger Ekhart, 038-4602234,
info@mmwz.nl
De Meanderhof is deels vergelijkbaar met project De Bongerd, in Zwolle-Zuid, ook een
initiatief van Vereniging MMWZ. En inmiddels (2009) loopt er in de wijk
Holtenbroek een derde initiatief: Mens-
en Milieuvriendelijk Wonen Trapjeswijk.
De Groene Marke,
Zutphen
In Zutphen staan vijftig duurzaam gebouwde houtskelet huur- en
koopwoningen waarvan sommige met werkruimte. De achtertuinen van de
woningen grenzen aan een centrale binnentuin, waarin ontmoetingsruimte
'het Middenhuis' is gebouwd. De bewonersvereniging Vernieuwend Wonen
Zutphen werd al in 1991 opgericht, en in 1995 werden de eerste woningen
betrokken.
De website van De Groene Marke is helaas al een
hele poos in reconstructie. Maar Dagblad De
Stentor plaatste in september 2006 een leuk artikel over deze wijk.
Cooperatieve bewonersvereniging Vernieuwend Wonen
Zutphen. Contact via De Groene Marke, Fie Carelsenstraat 32, 7207 GN
Zutphen
Ecologisch woonproject
De Goedemeent, Purmerend
In 1998 werd ecologisch woonproject De Goedemeent
opgeleverd: een wijkje met 33 individueel ontworpen ecologische
koopwoningen, op een totale oppervlakte van 16800 m2.
Het project Ecologisch Wonen
Purmerend wordt gevormd door een groep van 33 enthousiaste
eigenwoningbezitters die - na jaren van intensieve voorbereiding - in
1995 begonnen met de bouw van een bijzondere groep woningen. Hoewel
alle woningen verschillend zijn, zijn de uiterlijke kenmerken als
daken, daklijsten en plintstenen gelijk. Bovendien zijn overal duurzame
bouwmaterialen toegepast. "Het is hier heel groen, speels en
fantasierijk. Iedereen kent elkaar, je woont niet in een anonieme
straat", aldus Elly Brugge, een van de initiatiefnemers. De sociale
binding tussen de bewoners staat centraal.
Ecowijkje De Goedemeent kwam tot
stand vanuit een samenwerking tussen de toekomstige huiseigenaren
binnen een speciaal daarvoor opgerichte woningbouwvereniging. De
bewonersgroep heeft veel ervaring opgedaan bij het realiseren van hun
bouw- en woonplannen. De contacten met de gemeente en met architecten,
de ideeen van de bewoners en de uiteindelijke keuzen en de realisatie
leverden een schat aan waardevolle informatie op.
Prijs gewonnen
In 2003 won het Ecologisch Woonproject Purmerend de Van
Herwijnenprijs 2003 (van Vereniging Eigen Huis), voor het meest
bijzondere plan dat bijdraagt aan de verbetering van de sociale en
fysieke woonomgeving. De bewoners van De Goedemeent besteedden het aan
deze prijs verbonden geldbedrag aan het uitgeven van het boek 'Inspiratie!
- van woonwens naar droomwijk', waarin ze hun ervaringen overdragen
aan ge-interesseerden in soortgelijke projecten. Het boek rolde eind
2004 van de persen en is voor 25 euro te bestellen.
Op de website
van De Goedemeent staan onder andere een uitgebreid verslag van de
totstandkoming van de wijk, foto-impressies en een evaluatie na vijf
jaar wonen. En kritische kanttekeningen bij het boek Inspiratie!...
Het boek Inspiratie is ook aanwezig in de bibliotheek
van Omslag in Eindhoven.
De Kersentuin,
Utrecht-Leidsche Rijn
Onder het motto 'Duurzaam wonen in een leefbare buurt' kwam
eind 2003 een ecologische nieuwbouwijk tot stand die integraal is
ontwikkeld op initiatief van de toekomstige bewoners.
 De ecologische nieuwbouwwijk De
Kersentuin ligt in het nieuwe Utrechtse stadsdeel Leidsche Rijn. De
wijk omvat in totaal 94 woningen (28 huur- en 66 koophuizen). Het
project onstond als vervolg op Het Groene Dak.
De (toekomstige) bewoners hebben zelf de plannen voor deze wijk
gemaakt. Daartoe organiseerden zestig huishoudens zich binnen een
bewonersvereniging. Die telde tien verschillende werkgroepen en elk
huishouden was verplicht zich minimaal een avond per week in te zetten
voor De Kersentuin. Deze verplichting gold zowel voor de huurders als
de kopers. De bewonersvereniging stelde een programma van eisen op en
koos een adviseur, een architect en een bouwpartner voor de realisatie
van de huurwoningen. De bewoners hadden gezamenlijke doelstellingen en
wilden onder meer bouwen in eigen beheer, flexibiliteit in de woningen,
vrije indeelbaarheid en ook technische en sociale duurzaamheid, alsmede
een grote diversiteit in woningtypen en soorten (huur en koop door
elkaar). De bewoners hadden niet de intentie goedkoop te bouwen, wel
wilden ze een goede prijs-kwaliteitverhouding bereiken.
Het doorzettingsvermogen werd gedurende het bouwproces danig op de
proef gesteld, maar de doelstellingen zijn bijna allemaal bereikt. Eind
2003 werden de laatste woningen opgeleverd.
Klik hier voor
een uitgebreide projectbeschrijving
Gedifferentieerd en autoluw
De woningen in De
Kersentuin zijn duurzaam, flexibel, compact, levensloopbestendig en
uitbreidbaar gebouwd. De buurt is gedifferentieerd opgezet en is
autoluw en kindvriendelijk vormgeven, met vloeiende overgangen tussen
openbaar, semi-openbaar en prive-gebied. Als gemeenschappelijke
voorzieningen zijn in de wijk een parkeergarage, een projecthuis
gebouwd.
Vereniging
De Kersentuin, Atalantahof 11 3544 VD Utrecht. 030-2109900, info@kersentuin.nl
Woonderij EOS, Zutphen
In de Zutphense nieuwbouwwijk Leesten-oost werd in 2006
Woonderij EOS gerealiseerd: een milieuvriendelijk woonproject waarin
zorg voor mensen en natuur centraal staat.
Woonderij EOS is een bijzonder
woonproject. Er zijn dertig eensgezinswoningen - zowel in de huur- als
de (sociale) koopsector. En er wonen mensen die er al lang van te voren
voor kozen om elkaars buren te zijn. et is een mens-, natuur- en
milieuvriendelijk project. Alle leden van de groep waren voor de bouw
al actief in verschillende werkgroepen.
Onderdeel van het EOS-project is zorghuis Helios, dat plaats biedt aan
meervoudig gehandicapte kinderen en licht verstandelijk gehandicapte
jonge volwassenen. Het zorghuis is sinds januari 2006 geheel
bewoond.
Bij de bouw is gekozen voor
milieuvriendelijke bouwmaterialen en besparende energiesystemen. De
autovrije binnentuin is met de wadi's een welkome plek geworden voor
plantjes, vogels, vlinders, en andere dieren. Het is een fijne
speelplek voor de kinderen en een mooie ontmoetingsplek.
Op 20 juni 2004 werd de eerste
steen gelegd aan de Loverendale (deze straatnaam verwijst naar het
eerste biologisch dynamische bedrijf in Nederland). De eerste woningen
werden in april 2005 opgeleverd.
In 2004 won dit bijzondere woonproject de Toekomstprijs van de
gemeente Zutphen.
Woonderij
EOS. Contactpersoon is Han Deibert, tel. 0575-561685.
Meer informatie over Zorghuis Helios Bij Mario Domen.
0575-524249, m.domen@wxs.nl
Vereniging
Ecodorp
Ge-inspireerd door ecodorpen in andere landen werd in 1999
in Nederland de vereniging Ecodorp opgericht. Hun doel: ook in ons land
een of meer ecodorp(en) voor een paar honderd bewoners realiseren.
De drie pijlers onder het
Ecodorp-initiatief zijn: spiritualiteit, gemeenschapszin en ecologie.
Medio 2006 telde de vereniging zo'n zeventig leden en ruim 1300
sympathisanten, die voornamelijk via een interactieve website met elkaar in
contact stonden.
Helaas is de activiteit van de vereniging sinds 2009 fors
afgenomen. In 2010 is de vereniging gaan 'slapen', maar wel alert op
eventuele mogelijkheden.
Een paar keer per jaar was er een ledenvergadering en
daarnaast organiseerde vereniging Ecodorp themadagen, excursies en
(kampeer)weekends waar de leden en belangstellenden elkaar persoonlijk
kunnen ontmoeten.
Concrete plannen voor een ecodorp zijn er nog niet; wel was de
vereniging actief betrokken bij de totstandkoming van de bewonersgroep
voor Het Carre in Delfgauw en enkele leden van de
vereniging startten De Vlierhof in Keeken, net over de grens in
Duitsland.
 De laatste jaren wordt de
Vereniging steeds vaker benaderd door projectontwikkelaars, die
gemotiveerde bewoners zoeken voor gemeenschappelijk wonenprojecten,
zoals bijvoorbeeld
Co-Housing in Rotterdam-Hoogvliet.
Vereniging
Ecodorp, Postbus 23588, 1100 EB Amsterdam-Z.O. Contactpersoon: Kyra
Kuitert, tel. 06-44486517. E-mail: ecodorp@ecodorp.nl
Ecodorp Brabant
Een fors groeiende groep leden heeft de ambitie om ergens
in Brabant een ecodorp te realiseren.

Doel is een grotendeels zelfvoorzienend ecodorp te bouwen, met
ecologische huizen en voorzieningen: 'een plek waar alle facetten van
het leven op een duurzame manier kunnen worden geregeld'.
Duurzaam houdt ook in: kleinschalig en lokaal. De uiteindelijke
vestigingsplaats (die nog gevonden moet worden) zal mede-bepalend
zijn voor de nadere uitwerking van de plannen.
Tot het zover is vormt de groep, met inmiddels een paar
honderd leden, vooral een denktank van creatieve, actieve,
positieve, op duurzaamheid gerichte mensen. Er zijn regelmatig
'dorpsbijeenkomsten', waar de ontwikkelingen en organisatevorm worden
besproken en waar de verschillende werkgroepen verslag uitbrengen van
hun vorderingen.
In de zomer van 2010 krijgen leden van Ecodorp Brabant de
unieke kans om op het terrein van De Kleine Aarde in Boxtel samen een
experimenteel 'ecodorp' te bouwen: een gebouw waarin verschillende
ecologische bouwmaterialen, zoals strobalen en leem, worden verwerkt,
met eigen waterzuivering. Meer
over dit experiment >>>
Intussen gaat de zoektocht naar een definitieve locatie voor
het echte ecodorp door.
Website Ecodorp Brabant
>>>
ECU-dorp (Alminde) in
Almere
Zan in 2010 dan toch worden gestart met de bouw
van kunstenaarsdorp Alminde, in het Kathedralenbos in
Almere-Hout? Het wordt een ecologisch-culturele woonwerkgemeenschap
voor (levens)kunstenaars met een ecologische woon- en werkstijl. Er is
nog plaats voor toekomstige bewoners!
Een groep gedreven kunstenaars
en aanverwanten gaat in het Kathedralenbos in Almere een dorp
realiseren waar ecologische architectuur, spiritualiteit en cultuur
samenvloeien. Enkele van de initiatiefnemers komen uit kringen van het
voormalige kunstenaarsdorp Ruigoord. De groep ziet hun plan als 'een
experiment met materialen en vormen en het doorbreken van denkbeelden.
Een onderzoek naar wat wonen in een gemeenschap kan zijn, naar
maakbaarheid'. Alminde is de toepasselijke naam voor hun
ecologisch-culturele (ECU-)dorp.
Ecologisch-cultureel
Alminde wordt een organische
woon- en werkgemeenschap met zestig ecologisch-culturele
woon-werkplekken: cascohuur, zelfgefinancierde zelfbouw en
semipermanente woonvormen (zoals tipi, yurt en woonboot). Als locatie
is een terrein van 8 ha beschikbaar.
Twee woningbouwcorporaties dienden zich als enthousiaste partners aan
en er is medewerking van zowel de gemeente Almere als staatsbosbeheer.
Ook de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) heeft
belangstelling voor dit initiatief.
In opdracht van Woningcorporatie Het Oosten en de initiatiefgroep
van bewoners stelde de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft een stedenbouwkundig en milieutechnisch concept
op voor ECU-dorp Almere.
De grond wordt door
de gemeente Almere als geheel verpacht aan woningcorporatie Het Oosten,
die zonder winstoogmerk de hele voorfinanciering van het ontsluiten,
bouwrijp en woonrijp maken van het terrein voor zijn rekening neemt.
Deze voorfinanciering is samen met de pacht in de pacht/huurprijs
berekend over een periode van 50 jaar. Het Oosten levert ook de huur-
en koopcasco's die door de bewoners zelf verder worden ontwikkeld. Eind
2007 werd uitgegaan van een pacht/huur van E 280,- per maand voor een
kavel van 340 m2. Geen gering bedrag, maar daar staat tegenover dat er
welstandvrij en experimenteel (binnen de hoofdlijnen van het
bouwbesluit) gebouwd kan gaan worden in de groene ecologische
hoofdstructuur van Flevoland.
Ruimte voor toekomstige bewoners
Begin 2008 hadden zich 23 serieuze gegadigden
gemeld voor de in totaal 60 te bouwen woningen. Er is dus nog plek voor
nieuwe bewoners! Aspirant-leden van Ecudorp Alminde moeten een
(globaal) ondernemingsplan, (eventueel) een woningontwerp en een
financieringsplan opstellen. Deze worden door een interne
welstandscommissie beoordeeld op originaliteit, kunstzinnigheid,
inpassing en ecologie. Indieners van de beste plannen maken kans op
daadwerkelijke deelname aan zowel de ontwikkeling als bewoning van het
dorp.
In september 2006 werd ceremonieel de eerste steen gelegd voor
Alminde. Naar verwachting zal in 2010 de eerste paal worden geslagen
voor de feitelijke bouw.
Vereniging
Ecudorp Alminde, Postbus 50020, 1305 AA Almere. E-mail: info@alminde.nl
Ecodorp Wijnbergen,
Doetinchem
Aan de rand van Doetinchem is sinds 2004 de ontwikkeling
van bouw van 'Ecodorp Wijnbergen' gaande.
De ideeen voor dit 'ecodorp'
waren oorspronkelijk gebaseerd op het Werelddorp-concept
van Jan Schuiling. Maar naarmate de plannen vorderden verdwenen er
steeds meer basiselementen uit het concept. Van een ecodorp in zijn
oorspronkelijke bedoeling, is dus geen sprake meer. Wijnbergen wordt
eigenlijk een 'gewone' ecowijk. Hoewel...: het plan wordt in actieve
samenspraak met de toekomstige bewoners ontwikkeld. Het bijgestelde
bouwplan voorziet in de bouw van 200 duurzaam gebouwde woningen,
waarvan zo'n veertig in de sociale huurklasse.
 Een werkgroep vanuit het bestuur
van de bewonersvereniging Ecodorp Wijnbergen is bezig met het
ontwikkelen van een bewonershandboek om de ideeen uit de workshops met
toekomstige bewoners zoveel mogelijk vast te houden en om te zetten in
actie. De werkgroep van bewoners heeft zich gericht op de sociale
duurzaamheid rond de thema's wonen, ontmoeten en verplaatsen. Het
handboek maakt ook duidelijk op welke punten er actie nodig is van
ontwikkelaars, ontwerpers, gemeente en bewoners. Het gaat dan niet
alleen om de ontwikkeling van het ecodorp, maar ook om afspraken over
beheer, onderhoud openbare ruimtes en leefregels op een later moment.
De bewonersvereniging onderhoudt ook een website.
Wie
belangstelling heeft om in het toekomstige ecodorp te wonen, kan dat
via het inschrijfformulier op de website kenbaar maken.
Contact: secretariaat@ecodorpwijnbergen.nl
Pentakel-buurtje in
Polderwijk, Zeewolde
Corrie Vonk nam het initiatief voor de bouw van een buurtje
met 22 duurzame, levensloopbestendige woningen in de nieuw te bouwen
Polderwijk in Zeewolde: Cohousingproject Pentakel. Uiteindelijk
bleef er een verkleind plan voor een buurtje met acht woningen over. De
bouw startte in februari 2010.
Het buurtje bestaat uit acht
losstaande duurzame, levensloopbestendige, bio-ecologische woningen,
met of zonder werkruimte/atelier of berging. De woningen krijgen een
vijfhoekige vorm (pentakel) en hebben een, twee of drie verdiepingen.
Het vloeroppervlak is ongeveer 100 m2. Het skelet van het huis bestaat
uit zes verticale balken waarop de dakkonstructie wordt
bevestigd. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid de woning naar eigen
wens en inzicht in te delen, zonder gestoord te worden door dragende
scheidingswanden. Het project wordt beheerd door een vereniging van
eigenaren (VvE), waar alle toekomstige bewoners lid van zijn. De huizen
kunnen, binnen de daarvoor gestelde termijn, zelf worden afgebouwd.
Duurzaam bouwen en wonen
Enkele technisch-duurzame
aspecten: heetwatervoorziening via centrale biogasinstallatie,
lage temperatuurverwarming via keramische panelen, geen gasleidingen of
schoorstenen, passieve zonne-energie, alle huiskamers en tuinen op het
zuiden, mechanische ventilatie en opvang van regenwater in een
ondergrondse tank t.b.v. toilet, wasmachine en tuin. Gemeenschappelijk
groen wordt door de vereniging aangelegd en beheerd (heemtuin,
fruitbomen in een microklimaat en ecologische groenten).
Begin 2010 was er nog een kavel vrij van 420m2
Cohousing
Pentakel, Corrie Vonk, Horlo 38, 3891 BM Zeewolde. Tel.
036-5224445, c.vonk5@chello.nl
Vereniging Duurzaam Wonen
Over-Betuwe
Een kleinschalig pilotproject
voor milieuvriendelijk wonen in de toekomst, uitgevoerd door bewoners
zelf. Locatie: het buitengebied van Wageningen. Een initiatief uit 2009.
 Vereniging Duurzaam Wonen
Overbetuwe wil ruimte bieden aan en een inspiratiebron vormen voor een
leefwijze die weinig effect heeft op de natuurlijke leefomgeving.
Hiertoe wil zij in de omgeving Hemmen / Zetten op ongeveer een hectare
ongeveer twaalf duurzame woningen te realiseren voor ongeveer 40
bewoners. De initiatiefnemers willen hiermee een actieve bijdrage
leveren aan de ambitie van de gemeente Overbetuwe om in 2030
klimaatneutraal te zijn. Niet alleen door realisatie van het project,
maar ook door de uitstraling ervan: zij willen dat het project een
inspiratiebron wordt voor bewoners, beleidsmakers en ontwikkelaars van
in de gemeente, maar ook van daarbuiten, om milieuvriendelijke en
energiezuinige technieken toe te passen in bestaande bouw en nieuwbouw.
Door het project open te stellen voor bezoekers krijgt het een
belangrijke educatieve functie. Daarnaast wordt het project ingepast in
de natuurlijke omgeving, waardoor het ook van landschappelijke en
ecologische waarde wordt.
Contact: p/a Dorpsstraat 9a, 6672 LC Hemmen. Tel:
06-49315691. Web: www.duurzaamwonenoverbetuwe.nl
Oekodorf Sieben
Linden, Poppau (Duitsland)
In de buurt van het dorpje Poppau is sinds 1997 Oekodorf
Sieben Linden in ontwikkeling. De bedoeling is dat er op termijn zo'n
200 a 300 mensen zullen gaan wonen.
 De initiatiefnemers van Sieben
Linden willen hun idealen over een sociaal-ecologische samenleving
vormgeven door het creeren van een ecodorp. Dit ecodorp, gelegen tussen
Hamburg en Berlijn, fungeert tevens als een onderzoeks- en
experimenteerplek voor toekomstgerichte leefstijlen met betrekking tot
werk en vrije tijd, economie en ecologie, individu en gemeenschap, en
het zoeken naar een goede balans tussen mondiale culturen en
kleinschalige dorpsgemeenschappen. Het dorp ontwikkelt zich gestaag:
eind 2008 woonden er 82 volwassenen en 35 kinderen, deels in
zelfgebouwde gemeenschappelijke huizen, deels in bouwketen op het
terrein. Strobalen en leem zijn geliefde bouwmaterialen. Hierover
worden ook cursussen gegeven. Er wordt nauw samengewerkt met enkele
andere ecologische projecten in de nabije omgeving. Het
ecodorp-initiatief leidde in 2002 tot de oprichting van een vrije
school en een kinderopvang-project in de regio.
Veel geduld
Oekodorf Sieben Linden beschikt over een terrein van zo'n 42 ha.
Daarvan is 25 ha bosgebied, 6 ha bouwgrond en 11 ha moestuin, akkerland
en overig groen. Het dorp biedt een uitgebreid programma van cursussen,
seminars, excursies en activiteiten. Eens per maand zijn er speciale
weekends om nader kennis te maken met doel, achtergronden en aanpak van
het initiatief. Wie Sieben Linden van binnenuit willen beleven kan
intekenen op meeleef-, meewerk- en/of bouwweken (o.a. met leem,
strobalen en rondhout). Wie in Sieben Linden wil komen wonen, moet veel
geduld hebben en bereid zijn om veel tijd, aandacht en arbeid in de
opbouw van het ecodorp te investeren. Er is geen plek voor nog meer
woonwagens. De ecodorpers raden aan om eerst een huis in (de buurt van)
Poppau te huren en werk te zoeken in de regio.
Oekodorf Sieben
Linden, 38486 Poppau/Duitsland. E-mail: verein@oekodorf7linden.de
Sieben Linden is aangesloten bij het Global Eco-village Network-Europe
en voert daarvoor ook het (gedeelde) secretariaat.
In de bibliotheek
van Omslag in Eindhoven is enige projectinformatie beschikbaar.
Global Ecovillage Network
Voor ondelinge uitwisseling tussen de vele ecodorpen
wereldwijd, is er het Global
Ecovillage Network (GEN). Er zijn afdelingen
in verschillende continenten.
Het GEN hanteert een ruime definitie van het
begrip ecodorp: 'een gemeenschap van mensen die streven naar
duurzaamheid'. In veel ecodorpen vormen ecologie, gemeenschapsvorming
en spiritualiteit de belangrijkste pijlers. De concrete uitwerking
daarvan kan per project, land of regio sterk verschillen.
Het GEN is een non-profit organisatie. Voortgekomen vanuit de
praktijk, functioneert het netwerk als een schakel tussen de grote
hoeveelheid autonome ecodorpen en -initiatieven wereldwijd. Daarnaast
neemt het netwerk zelf initiatieven, zoals het organiseren van meetings
en tainingen en het uitgeven van boeken, videos en dvd's. Vanuit het
wereldwijde netwerk zijn er drie afdelingen, die zich elk op een
specifieke regio richten: Ecovillage
Network of the Americas (ENA), GEN Oceania and Asia
(GENOA) en GEN-Europe.
Deze laatste afdeling bestrijkt Europa, Afrika en het
Midden-Oosten.
GEN-Europe
 GEN-Europe ontstond in 1996. Het
secretariaat is verdeeld over diverse grotere ecodorpen. Sinds 2008
zijn dat de ecodorpen Sieben
Linden in Duitsland en Damanhur
in Italie. Op deze projecten vinden ook regelmatig
kennismakingscursussen en ecovillage-trainingen plaats. GEN-Europe
verspreidt ondermeer informatie over
ecodorpen en 'ecovillage-living' in Europa, organiseert uitwisselingen
en trainingen en kan bemiddelen bij stages, vrijwilligerswerk en
vakanties in Europese ecodorpen. Het netwerk publiceert op zijn website
nieuwsbrieven.
De GEN-Europe newsletter verschijnt ook als bijlage in verschillende
tijdschriften, zoals KursKontakte en het Permaculture Magazine.
Klik
hier voor een overzicht van aangesloten projecten.
In de bibliotheek
van het Servicepunt Anders Wonen Anders Leven zijn verschillende
publicaties en video's van het GEN en GEN-Europe opgenomen. Ook
KursKontakte en het Permaculture Magazine liggen daar ter inzage.
GEN-Europe,
Sieben Linden 1, 38486 Bandau, Deutschland, e-mail: info@gen-europe.org
Culturele
dorpen
van Europa
Wijk aan Zee is een van de dorpen die zijn aangesloten bij
het project Cultural Villages of Europe.
Samenwerkingsverband
Cultural Villages of
Europe ontstond in 1996 als reactie op het fenomeen 'Europese
Hoofdstad van het jaar'. Het Deense dorp Tommerup riep zich in dat jaar
uit tot Cultureel Dorp van Europa. Sindsdien sluiten zich steeds meer
dorpen bij het initiatief aan, in een gezamenlijk streven naar een
duurzaam verband met andere dorpen. En voor de toekomst van een
verenigd Europa, waarin iedereen samenwerkt met behoud van zijn eigen
identiteit, met aandacht voor de lokale economie, de natuurlijke
leefomgeving en vooral voor elkaar. De aangesloten dorpen hebben
daartoe ondermeer een handvest
opgesteld. Het Nederlandse dorp Wijk
aan Zee speelt een belangrijke rol binnen het Cultural
Village-project.
De andere aangesloten dorpen zijn: Aldeburgh (GB),
Bystré
(Tsjechië), Killingi Nomme
(Estl.), Kirchheim (Oo), Mellionnec (Fr), Palkonya (Ho), Paxos (Gr),
Pergine Valdarno (It), Porrúa
(Sp), Schachdorf Ströbeck (Du) en
Tommerup (De).
International Coordination of the Cultural
Villages,Julianaweg 35, 1949 AN Wijk aan Zee. E-mail: village@cultural-village.com
Akigoloke
(anarcha-veganistisch dorpje)
Het 'droom'plan voor een anarchistisch-veganistische dorpje
met de naam Akigoloke (spiegelschrift van 'Ekologika') bestaat nog
slechts in de hoofden van een paar mensen, betrokken bij de
anarchistische uitgeverij Atalanta in Utrecht.
De filosofie achter dit plan is uitgebreid beschreven. Klik
hier om het te lezen. Wie zich uitgedaagd voelt, kan contact
opnemen: atalanta@antenna.nl
Kinder-Avonturenland
Ergens in
Nederland zou een permanent Kinder-Avonturenland moeten komen:
een leefgemeenschap van en voor (hoog)gevoelige en
(eigen)wijze kinderen, en hun ouders.
Kinderboekenschrijver Hein van Elteren ziet het al helemaal
voor zich: een leefgemeenschap waar rekening wordt gehouden met de
wensen en gevoeligheden van begaafde, (hoog)gevoelige en
(eigen)wijze kinderen. Kinderen kunnen er met hun ouders wonen, een
tijdje verblijven of in vakanties komen kamperen om bij te tanken en -
in de woorden van Van Elteren: 'weer blij te worden en in hun kracht te
komen'. Samen met kinderen schreef hij al het boek 'De reis naar
Kinder-Avonturenland'. Zo'n plek wil hij nu ook echt gaan creeren.
Naast schrijver is Van Elteren ook mede-oprichter van stichting
Platform Nieuwetijdskinderen.
Voor het
realiseren van het Kinder-Avonturenland zoekt hij kinderen en
volwassenen die willen helpen opbouwen en die er eventueel willen wonen
of verblijven. Kinderen die zelf wel weten wat ze het liefste en beste
doen, liefst tussen zeven en tien jaar oud, zijn uitgenoding mee te
denken. Daarnaast zoekt Van Elteren gemotiveerde ouders en andere
helpers op het plan werkelijk te realiseren. En: een ruim, natuurrijk
terrein met bos en zwemwater!
Sinds september 2008 zijn er regelmatig activiteiten en
workshops in het koetshuis van Wellbeing Center Rhederoord in De Steeg
(bij Arnhem).
Kinder-Avonturenland,
Hein van Elteren, Potgieterstraat 9, 6573 CC Beek-Ubbergen. Tel. 024-
6843736 of 06-16972730, e-mail: hein@kial.nl
Zonneterpen
De Zonneterp is een zelfvoorzienende woonwijk
waarin landelijke en stedelijke functies onderling zijn
vervlochten.
Centraal in de zonneterp staat
een gesloten tuinbouwkas waar CO2 binnen wordt gehouden. In plaats van
de ramen te openen, wordt de kas gekoeld. Daarbij worden grote
hoeveelheden zonnewarmte geoogst. Met het warmte- overschot van 1
hectare kas, zouden honderd woningen kunnen worden verwarmd. Daarmee
ontstaat een samenwerking tussen kas en woningen. Daarnaast kan de kas
ook een rol spelen in de waterzuivering. 'Grijswater' uit de woningen
kan - na enkele zuiveringsstappen - in de kas als voedselrijk gietwater
dienen. Een groot deel van dat gietwater zal in de kas verdampen en op
de koelelementen condenseren. Dit gedestilleerde water kan opnieuw als
drinkwater dienen. 'Zwartwater' uit de woningen (van toiletten en GFT)
zou via vergisting in de vorm van biogas kunnen worden gewonnen. En
passant worden bij verbranding van het biogas elektriciteit en warmte
opgewerkt. Vermenging van stedelijke en landelijke functies - zoals in
een zonneterp - kan niet alleen een aantrekkelijke woonomgeving kan
bieden; het biedt ook economische en ecologische voordelen.
Het Zonneterp-concept werd ontwikkeld door het InnovatieNetwerk Groene
Ruimte en Agrocluster. In 2005 presenteerde dit Netwerk hierover een
uitvoerig rapport. Klik
hier voor meer informatie.
De initiatiefnemers van Kleinschalig
Ecologisch Samenleven hebben de Zonneterp ingebouwd in hun plannen.
Het rapport 'De Zonneterp - een grootschalig zonproject' is ook
aanwezig in de bibliotheek
van het Servicepunt Anders Wonen Anders Leven.
Innovatienetwerk
Groene Ruimte, Postbus 19197, 3501 DD Utrecht. 070- 3785653, d.p.pieters@innonet.agro.nl.
Organisch
gezondzijncentrum
Architect Ingolf Kruseman kreeg in 2003 een visioen waarin
hij een organisch gebouwd gezondheidscentrum zag, dat in Drenthe zou
worden gerealiseerd.
Kruseman zette zijn visoen om in
aansprekende tekeningen. Het ontwerp, inmiddels 'Organisch
Gezondzijnscentrum' genoemd, ontmoette alom bijval. Het plan omvat
ondermeer: een water(kuur)centrum, een zonneterp,
fitnessruimte, ecologische woon/werkboerderij, educatie-unit, een
restaurant en een winkel. Tot de promotors van zijn plan behoort
ondermeer het Innovatieplatform Noord Nederland, dat af en toe
netwerkbijeenkomsten organiseert om toekomstige therapeuten,
mede-beleidsvoerders, investeerders en anderen serieus voor Krusemans
idee te interesseren.
Het Gezondzijnscentrum zou een hoofdfaciliteit van een Ecodorp kunnen
worden.
De initiatiefgroep Kleinschalig
Ecologische Samenleving heeft de ideee van het Gezondheidscentrum -
evenals de Zonneterp - nu ge-integreerd in hun gedachtengoed.
Kleinschalig Ecologische
Samenleving
Dit is een 'droomplan' van een groep je mensen die op een terrein van
25 a 30 ha grond ergens in Nederland een ecologische dorp willen
realiseren.
Meer over hun plannen >>>
Onderdelen van het gedachtegoed van de initiatiefgroep zijn ondermeer
het Organisch Gezondzijn Centrum en de Zonneterp.
Een interview met twee initiatiefnemers (Ans Reurekas en Mark Braak) op
Spiritueelcafe
tv
Werelddorp-plan
Na ruim 25 jaar lezen, onderzoeken, bestuderen,
inventariseren en rondkijken, ontwikkelde Jan Schuiling in 2000 zijn
concept voor een Werelddorp: een dorp waar ecologie,
spiritualiteit, gemeenschapsvorming, en vrede centraal staan. Hij
liet zijn fantasie uitwerken in een inspirerende kleurenaquarel
en ging op zoek naar gemeenten met lef... Doetinchem toonde
belangstelling, en het Werelddorp-concept vormde de basis van ecodorp
Wijnbergen
in Doetinchem. Van dit project heeft Schuiling inmiddels afstand
genomen omdat het zich in een heel andere richting ontwikkelt.
Eind 2006 stelde Jan Schuiling zijn concept bij en lanceerde
hij PRO: Publieke, politieke en private beweging voor Rechtvaardigheid
en Ontwikkeling. Concrete uitwerking van zijn ideeen zou kunnen
plaatsvinden door het realiseren van projecten waarin de vernieuwing
van architectuur, bestuur, gemeenschap, kunst, spiritualiteit,
economie, ecologie, nationale- en internationale samenwerking en vrede
tot uitdrukking komen. Sindsdien lanceert Schuiling allerlei ideeen
voor Werelddorpen en Vrededorpen, zoals (begin 2010) voor het Hunze-ecodorp
in Borger-Odoorn.
Over zijn visie en activiteiten organiseert hij af en toe
bijeenkomsten. Aankondigingen daarvan staan op zijn website
Jan Schuiling, Bolsterlaan 19, 7876 GA Valthermond.
Tel. 0599-663063, info@pro-werelddorp.nl
|