Praktische informatie voor ieder die wil wonen en leven in een ecologische en meer sociale omgeving, in een duurzaam huis, in een woongroep of leefgemeenschap



Servicepagina's



Centraal of gemeenschappelijk wonen - ook wel Co-housing genoemd - is voor veel mensen een aantrekkelijk 'compromis' tussen de hechte gezamenlijkheid van een woongroep of leefgemeenschap en het individualisme van 'alleen' wonen.

In de projecten die op deze pagina worden beschreven wordt gestreefd naar een goede balans tussen individualisme en collectiviteit, waarbij ieder een zelfstandige woonplek heeft. Er is altijd sprake van vormen van collectiviteit.

Centraal Wonen of 'co-housing' is een woonvorm die wereldwijd ook steeds meer opgang maakt.







Reacties

Noteer hier vragen, opmerkingen, reacties en suggesties voor de redactie van deze website. Klik daarna op 'Verzenden'.






Servicepunt
Anders Wonen Anders Leven
Een initiatief van Omslag Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling

Centraal- en gemeenschappelijk wonen

Landelijke Vereniging Centraal Wonen

Centraal Wonen (of 'co-housing') is een vorm van gemeenschappelijk wonen waarbij ieder huishouden over een zelfstandige woning of wooneenheid beschikt en daarnaast gemeenschappelijke voorzieningen en ruimten met elkaar deelt.

De mate van gezamenlijkheid hangt sterk af van de wensen en mogelijkheden van de bewonersgroep en van de grootte van de groep. Elk project heeft een heel eigen sfeer en elke bewonersgroep hanteert een eigen toewijzingsbeleid. In Nederland zijn veel projecten lid van de Landelijke Vereniging Centraal Wonen (LVCW).

Eind 2007 waren er zo'n honderd CW-projecten verspreid over zestig gemeenten aangesloten. Er zijn projecten in de huur- en de koopsector, grote en kleine projecten. Het aantal woningen of wooneenheden per project wisselt tussen de vier en 160. Sommige projecten bieden een combinatie van wonen en werken. CW-projecten staan in principe open voor mensen van alle leeftijden, rijk en arm, alleen of samen, met of zonder kinderen.

Maatschappijkritiek als basisCreated with The GIMP

Het CW-concept ontstond rond 1970 in Denemarken. Het eerste Centraal Wonenproject in Nederland werd in 1977 opgeleverd: De Wandelmeent in Hilversum.
Flip Krabbendam, al sinds 1973 bij Centraal Wonen betrokken, over de begintijd van Centraal Wonen: ,,De wens om samen te wonen in groepen was reactie én kritiek op de overheersende ieder-voor-zich-mentaliteit van de jaren vijftig en zestig. Er waren in die tijd veel meer initiatieven voor groepswonen, de communebeweging was daarvan misschien wel de bekendste en meest fanatieke. Centraal Wonen was veel gematigder, maar de basis was hetzelfde: maatschappijkritiek. De eerste CW-ers wilden zich niet langer isoleren in de burcht van het eigen huis, en stoorden zich aan de ongelijkheid tussen de verschillende maatschappelijke klassen. Door in groepen te wonen kon je het 'ieder voor zich' en de ongelijkheid de rug toekeren. In een groep stond je open voor de anderen en in het contact met die anderen kon je de sociale strijd en de ongelijkheid achter je laten als iets primitief van vroeger."

Gemeenschappelijke voorzieningen

Created with The GIMPGaandeweg raakten de kritiekpunten van Centraal Wonen wat uit het zicht en kwam de nadruk steeds meer op het wonen te liggen. In veel projecten werd het wonen ook minder groepsgericht en individualistischer. Ook hier groeide de behoefte aan meer privacy. In sommige projecten wordt de ontmoetingsruimte zelden of nooit meer als zodanig gebruikt. Toch is Centraal Wonen als woonvorm door de jaren heen ongeveer gelijk gebleven. In het algemeen zien de projecten uit de begintijd er nog net zo uit als latere projecten: elk huishouden beschikt over een zelfstandige woning met een eigen keuken(tje), slaapkamer(s), douche en wc.

Daarnaast zijn er gemeenschappeljke voorzieningen - die per project verschillen - maar die meestal bestaan uit een grote, gezamenlijk te gebruiken woonkamer, een grote keuken, wasmachines voor gezamenlijk gebruik en een fietsenberging. Vrijwel alle CW-projecten beschikken over een - vaak forse - tuin. Soms is er een collectief te gebruiken werkplaats of vergaderruimte. Grotere projecten zijn soms onderverdeeld in 'clusters', die elk weer hun eigen sfeer, afspraken en voorzieningen hebben.

Sociaal en milieuvriendelijk

Elk project hanteert eigen 'huisregels' en stelt eigen toetsingscriteria op voor nieuwe bewoners. De wijze van inspraak en besluitvorming verschilt van project tot project. Grotere projecten werken vaak met werkgroepen voor specifieke onderwerpen. Ondanks de ideologische veranderingen die Centraal Wonen de afgelopen dertig jaar heeft meegemaakt, en ondanks allerlei verschillen tussen afzonderlijke CW-projecten, blijft centraal wonen toch een bijzondere woonvorm! Alle bewoners hebben immers vrijwillig voor elkaar gekozen, evenals voor een basis van gelijke rechten en plichten zonder leiding of zeggenschap van buitenaf. Daardoor is er over het algemeen meer ruimte voor individuele ontplooiingskansen, emancipatie en solidariteit. Ook krijgt het milieu in de meeste projecten meer dan gemiddelde aandacht, wat zich bijvoorbeeld uit in het toepassen van duurzame bouwmaterialen en verf, zonneboilers en zonnecollectoren, biologisch tuinieren en ecologisch groenonderhoud.

Landelijke vereniging

De meeste Centraal Wonen-projecten zijn aangesloten bij de Landelijke Vereniging Centraal Wonen (LVCW). Het verenigingssecretariaat fungeert als algemeen informatiepunt. Er zijn verschillende folders, boeken en video's te koop of te huur en startende groepen kunnen een informatiepakket aanvragen. Daarnaast is de landelijke vereniging een belangrijke schakel tussen de aangesloten projecten en houdt ze zich bezig met belangenbehartiging bij de overheid, woningcorporaties en andere instanties. Voor leden van de LVCW worden af en toe themadagen georganiseerd en een paar keer per jaar is er een algemene ledenvergadering op één van de aangesloten projecten.

Tijdschrift GeWoon Anders

Viermaal per jaar verschijnt het blad 'GeWoon Anders', waarop ook niet-leden zich kunnen abonneren. Belangstellenden kunnen een gratis proefnummer aanvragen. Stuur daarvoor een e-mail naar info@lvcw.nl

Advies en begeleiding

Binnen de LVCW is een netwerk van deskundigen actief. De consulenten kunnen advies en ondersteuning bieden aan nieuwe initiatiefgroepen of aan groepen die al langer bestaan. Ook kan het spel 'Luchtkastelen' worden gehuurd: een rollenspel waarin de nadruk ligt op het leren onderhandelen met allerlei instanties. Dit spel wordt vanuit de LVCW begeleid.

In 2004 richtte de LVCW samen met de Landelijke Vereniging Gemeenschappelijk wonen van Ouderen (LVGO) en de Stichting Wonen van Senioren op Boerderijen (WSB) een nieuwe nieuw samenwerkingsverband op: de Federatie Gemeenschappelijk Wonen.

In de bibliotheek van Omslag in Eindhoven zijn verschillende brochures en films over Centraal Wonen aanwezig, evenals verschillende evaluatierapporten. Ook ligt er het blad GeWoon Anders ter inzage.

Landelijk secretariaat Centraal Wonen, Postbus 19163, 3501 DD Utrecht. Tel. 06-13015869, e-mail info@lvcw.nl

Wie op zoek is naar Centraal Wonen-projecten in Rotterdam kan terecht bij Bewonerskompas Rotterdam.

Kijk ook op de pagina 'Groepswonen van ouderen'


Impressies van Centraal Wonen

Om een indruk te krijgen van de diversiteit van Centraal Wonen, hier enkele willekeurige links.

  • Woonvorm 'De Toekomst', Amersfoort
  • 'Het Aardrijk', Breda
  • CW 'De Bon Vivant', Capelle aan de IJssel
  • Centraal Wonen, Deventer
  • Ecologisch Centeraal Wonenproject Zonnespreng, Driebergen
  • De Vuurplaats, Heerhugowaard
  • De Wandelmeent, Hilversum
  • Milieuvriendelijk Centraal Wonen De Oranjerie, Leiden
  • Uitgebreid overzicht van links naar CW-projecten

  • Klik hier voor nieuwe CW-initiatieven


    Films over Centraal wonen

    • Reis door Centraal Wonen

    'Reis door Centraal Wonen' heet de film over Centraal Wonen in Europa, die in 2007 uitkwam. Het is een enthousiasmerende kennismaking met veertien Cohousing-projecten in noord-west Europa.

    De Nederlandse Centraal Wonen projecten Wandelmeent (Hilversum) en Het Aardrijk (Breda) zijn twee van de veertien Cohousing-projecten, die in de film Voices of Cohousing nader worden voorgesteld. De Italiaanse filmmaker/activist Matthieu Lietaert reisde langs veertien Centraal Wonen-projecten in noord-west Europa en maakte er een inspirerende en informatieve film over. Hij portretteerde projecten in Denemarken, Zweden, Nederland, Duitsland en België. Bewoners van deze projecten komen uitgebreid aan het woord over de vele aspecten van Cohousing. Daardoor geeft de film een goed en breed beeld van Cohousing en hoe deze vorm van gemeenschappelijk wonen in de praktijk vorm krijgt.

    Ook twee ecodorpen komen aan bod: Fri og Fro in Denemarken (bouwen met strobalen) en Lebensgarten in Duitsland, waar tevens principes van permacultuur worden toegepast. De aspecten 'hoe begin je een Cohousing-project' en 'besluitvorming binnen Centraal Wonen' worden belicht in aparte interviews.
    De film kwam in 2007 uit en is inmiddels al bekroond met verschillende prijzen.

    De film is Engelstalig en duurt ongeveer een uur. De dvd biedt keuze uit ondertiteling in Nederlands, Frans, Duits, Spaans, Italiaans en Zweeds. Meer over de film >>>

    Bekijk het promotiefilmpje.

    • Cohousen van droom naar realiteit

    Korte film (35 min.) uit 2011 over 'cohousing' in Belgie. De actuele ontwikkelingen in Vlaanderen komen tot leven.


    Bewoners van verschillende projecten vertellen over hun persoonlijke motivatie en tijdsinvestering, de totstandkoming van een nieuw project, over de keuze voor huur, koop of cooperatief eigendom, werving en selectie van bewoners, locatiekeuze en ecologische aspecten, financiering en budgetbewaking, privacy en het gebruik van gezamenlijke ruimten en faciliteiten, kinderen binnen cohousing, en omgaan met groeps- en besluitvormingsprocessen.
    Beschrijving van deze film >>>
       Bestellen >>>.

    Meer boeken en films over centraal en gemeenschappelijk wonen, aanwezig in de Omslag-bibliotheek. Zoek >>>


Gemeenschappelijk Wonen Nieuwegein (Utr)

Gemeenschappelijk Wonen - kortweg GW - is begin jaren tachtig gestart in de wijk Fokkesteeg in Nieuwegein. De meeste woningen zijn gegroepeerd rondom drie gemeenschappelijke tuinen ('hoven').

Na een grote renovatie in 2011 bestaat de gemeenschap nu uit zeer ruime woongroepen, appartementen in een CW, zelfstandige appartementen en eengezinswoningen.
De clusterwoningen aan de Hoornseschans werden  omgetoverd in driekamerappartementen in een gebouw dat gedeeld wordt met Humanitas (met lift). In het GW-project wonen circa 140 mensen, waaronder ook kinderen. Alle woningen zijn huurwoningen, in eigendom van woonstichting 'Jutphaas'.

Achter de deur begint het echte GW-leven

Wonen in het GW houdt niet op bij de voordeur (of de achterdeur). Integendeel: voor veel bewoners begint daar pas het echte GW-leven. Het grootste gedeelte van de hoven wordt gemeenschappelijk gebruikt en onderhouden. De  activiteitencommissie draait op volle toeren. Naast een bar, is er een multifunctionele ruimte die wordt gebruikt voor workshops, vergaderingen en de wekelijkse filmavond. Al deze voorzieningen worden beheerd en gerund door bewoners. Het aanbod van activiteiten is volledig afhankelijk van initiatieven van bewoners en kan sterk wisselen.

Het GW-project ligt in het zuiden van Nieuwegein. Op loopafstand is een klein winkelcentrum en een gezondheidscentrum. Verder zit je binnen vijf minuten in park Oudegein of binnen tien minuten in het zwembad. Er zijn uitstekende verbindingen met tram en bus naar de stad Utrecht.

Procedure voor nieuwe bewoners

In GW Nieuwegein komt regelmatig woonruimte vrij. Woonbelangstellenden kunnen zich inschrijven via een formulier op de website >>>
Wie meer wil weten over het 'hoe en wat' van dit project, kan een mail sturen naar: info@gwnieuwegein.nl

GW Nieuwegein, Bedumerschans 2, 3432 TC Nieuwegein. 


De Volle Leegte, Leegkerk (Gr)

Op een grote boerderij aan de rand van de stad Groningen - in het gehucht Leegkerk - startten in 2000 de voorbereidingen van centraal wonenproject De Volle Leegte. Voorjaar 2006 ging het project echt van start.

Created with The GIMP De Volle Leegte startte in een grote boerderij op bijna een hectare grond. De boerderij is helemaal gesloopt geweest en weer opnieuw opgebouwd. Nu zijn er zeven wooneenheden in de boerderij en een aantal gemeenschappelijke ruimten (woonkeuken, klusruimte en sauna met badkamer). Sinds eind 2005 wonen er twaalf volwassenen en drie kinderen. De meeste wooneenheden zijn zelfstandige eenheden, met eigen keuken, douche en wc. Twee wooneenheden maken gebruik van gezamelijke voorzieningen.

De boerderij staat aan de rand van de stad Groningen. Er komt alleen bestemmingsverkeer langs het slingerende weggetje. Rond het huis tref je koeien, stieren, schapen, ganzen, zwanen, geiten, paarden en soms ooievaars of een bunzing. 's Nachts is het er echt donker. Op het kampeerveld zijn appel-, peren- en pruimenbomen van oude rassen geplant. Daar staat ook een geheel opgeknapte woonwagen. Als beschutting werd er langs de sloten een boswal aangelegd. Omdat er geen aansluiting is op het riool, is er een helofytenfilter.

De bewoners willen zo plezierig mogelijk met elkaar leven, met respect voor elkaar en voor de leefomgeving. Ze willen op een organische wijze toegroeien naar gemeenschappelijkheid met elkaar en met de omgeving. Zowel praktisch als sociaal zijn er allerlei aanknopingspunten voor gemeenschappelijkheid: zorg voor en gebruik van de gemeenschappelijke ruimten, een enorme tuin met een boomgaard, moestuin, kampeergelegenheid en samen mediteren of muziek maken... De tijd zal leren op welke terreinen er al dan niet behoefte is aan 'samen'.
Wie meer wil weten over De Volle Leegte - voor bewoning, ter inspiratie en informatie, voor een bezoekje of een kampeer- of overnachtingsplek - kan contact opnemen.

Centraal Wonen Project De Volle Leegte, Zijlvesterweg 6, 9746 TG Leegkerk. Contactpersoon: Nienke, tel. 06-26908390, e-mail: nienke@guave.nl


Nieuwe initiatieven voor Centraal Wonen

Concrete initiatieven voor nieuwe Centraal Wonen- en Cohousing projecten zijn er o.a. in Groningen-stad, Heerhugowaard, Meppel, Tilburg en op de Utrechtse Heuvelrug.


Het Groene Dorp in Groningen-stad

In het najaar van 2010 startte Vortex Architecten een inventarisatie van de mogelijkheden voor een Centraal Wonenproject in de binnenstad van Groningen.
In 2017 worden concrete plannen uitgewerkt voor een Meergeneratie Centraal Wonen-project onder de naam Het Groene Dorp.

Het Groene Dorp is een initiatief voor een  Meergeneratie Centraal Wonen complex met woonzorghuis in het centrum van Groningen, op sociaal-ecologische grondslag. Het uitgangsspunt is Centraal Wonen: bewoners beschikken over een complete wooneenheid met privé buitenruimte, waarvan ze de keus hebben hun voordeur open te zetten of dicht te houden. Tussen de voordeur en de straat komt een onverwarmde glasoverdekte verkeersruimten met bescheiden verblijfskwaliteit. Onderzocht wordt nog of groei en krimp van een huishouden gevolgd kan worden door wooneenheden te koppelen of af te stoten. Daarnaast komen er gemeenschappelijke voorzieningen, bijvoorbeeld voor koken, eten, muziek, film. En een flinke tuin voor boomhutten, notenbomen, moestuin, beeldende kunst, volière, barbecue, volleybal….
Maar vooral belangrijk is een woonvorm die uitwisseling tussen generaties makkelijker maakt. Wederzijdse hulp en uitwisseling van ervaring - met aandacht voor privacy en noaberschap - kan een warme opvolger worden van de verzorgingsstaat die niet meer houdbaar bleek.

De organisatievorm zou een 'Wooncoöperatie' kunnen worden met een actieve Burenvereniging.

Eind 2016 kwam een concrete locatie in zicht: in de Zeeheldenbuurt, tussen de Adm. de Ruyterlaan en het spoor naar station Noord. De locatie kan evenwel nog veranderen.

Serieuze belangstellenden kunnen zich aanmelden als lid/donateur. Van leden wordt ook in de pioniersfase een actieve inbreng gevraagd naar vermogen. De initiatiefgroep Het Groene Dorp belegt regelmatig informatiebijeenkomsten voor leden en overige belangstellenden. Web: www.hetgroenedorp.nl/.


De Oase, Heerhugowaard (NH)

In de ecologische wijk 'de Stad van de Zon' in Heerhugowaard is een nieuw Centraal Wonen-project in voorbereiding: de Oase.

Na gedegen overleg tussen bestaande woongroepen in Heerhugowaard en Alkmaar zijn de gemeente en de Woningstichting bereid om mee te werken aan een tweede centraal wonen project/woongroep 'de OASE', in Heerhugowaard. Het nieuwe project komt in ‘de Stad van de Zon’, en staat daarom in het teken van ecologisch en duurzaam bouwen en wonen.
Net als bij de Vuurplaats, de eerste ecologische woongroep in Heerhugowaard, is het de bedoeling, dat de toekomstige bewoners zeer nauw betrokken worden bij het ontwerpen en de bouw van het complex. Daarom is het gewenst, dat de bestaande Centraal Wonen-projecten het stokje overdragen aan een nieuwe voorbereidingsgroep. Er worden enthousiaste, kundige, bevlogen of bewogen mensen die zich actief in willen zetten voor de opzet van dit nieuwe project, de OASE.

De mensen van de Vuurplaats zijn bereid om deze nieuwe groep met raad en daad terzijde te staan en stellen ruimte beschikbaar voor vergaderen.

Contactpersonen: Steven Rijsdijk, tel. 072-5744607, e-mail: Steven@de-vuurplaats.nl en Hans en Marie van der Hoeven, tel. 072 5718280, e-mail: HansMarie@de-vuurplaats.nl


Centraal Bouwen & Wonen Heuvelrug (CBWH)

CBWH wil mensen bijeen brengen die interesse hebben voor bijzondere woonprojecten en die deze gezamenlijk willen realiseren. Kerngedachte daarbij is: anders wonen en anders met je woonomgeving omgaan. Ook de architectonische en ecologische waarden van de UItrechtse Heuvelrug spelen een belangrijke rol in de projecten. CBWH fungeert als ontmoetingspunt van belangstellenden, en van daaruit als initiator van Centraal Wonen-projecten. Voor de feitelijke ontwikkeling en realisatie van projecten wordt samengewerkt met gespecialiseerde partijen. Stichting CBWH werd in oktober 2005 opgericht. Initiatiefnemer is Harm Jan Korthals Altes uit Driebergen. Hij promoveerde in 2004 op een studie over het tuinstadmodel (zie het boek Tuinsteden - tussen utopie en realiteit).

Leden van de CBWH kunnen zich aansluiten bij een project dat past bij zijn of haar woonwensen. Ook groepen kunnen zich aanmelden om met ondersteuning van CBWH een project te starten. Projectgroepen worden gevormd op basis van gedeelde ideeën over gemeenschappelijkheid, maar ook op basis van andere specifieke woonwensen (bijvoorbeeld ecologie, spiritualiteit, architectuur). Een belangrijk aspect daarbij is de 'C-factor', een maatstaf voor hoe centraal mensen willen wonen. De schaal loopt van C1 (weinig gemeenschappelijk) tot C6 (bijna alles gemeenschappelijk). Zodra een groep van de gewenste omvang gevormd is, wordt gezocht naar geschikte locaties . Zowel koop als huur is mogelijk. Begin 2008 waren er drie projectgroepen actief.

Stichting CBWH, President Kennedylaan 10, 3971 KP Driebergen-Rijsenburg. Tel. 0343-521992, e-mail: info@cbwh.nl


Centraal wonen De Stam in Tilburg

In de Tilburgse wijk Groeseind komt een nieuw Centraal Wonenproject: De Stam. Er is nog ruimte voor nieuwe leden.

In De Stam wordt huisvesting gerealiseerd voor ongeveer twintig huishoudens, zowel in de huur- als in de koopsector. Naast zelfstandige woonruimten, komt er een gezamenlijke ruimte voor allerlei activiteiten en een gezamenlijke tuin. Het project zal een mens- en milieuvriendelijke karakter krijgen.

De initiatiefgroep is al sinds 1997 actief. Begin 2008 bood woningcorporatie Tiwos hen de kans om - binnen bepaalde grenzen - het Centraal Wonenproject te gaan realiseren. Daardoor raakten de ontwikkelingen in een stroomversnelling. De Vereniging telde in februari 2008 veertien leden, dus er is nog ruimte voor nieuwe mensen om in te stappen.

Vereniging Centraal Wonen De Stam, p/a Energieplein 2, 5041 NH Tilburg. Tel. 013-5361751, bgg 013-5421236, e-mail: cwdestam@gmail.com

Woonvormen




Koepels en netwerken

Nederland

Rest van Europa

Koepels en netwerken (Europa)

Projecten per land (Europa)

België
Samenhuizen
Denemarken
Duitsland
Frankrijk
Groot-Brittannië

File written by Adobe Photoshop¨ 5.0 CREATOR: XV Version 3.00 Rev: 3/30/93 Quality = 75, Smoothing = 0

Oostenrijk
Zweden

Mondiaal

Australië

Canada

Nieuw Zeeland
Verenigde Staten

 ^ © 2005 Omslag, Eindhoven. Tel. 040-2910295. | Deze site staat op de computer van dDH | Best viewed with Any Browser | | Eindredactie: Marta Resink