Noteer hier vragen, opmerkingen, reacties en suggesties voor de redactie van deze website. Klik daarna op 'Verzenden'.

Tips voor krakers

Vijftien hardnekkige vooroordelen en misverstanden over kraken en krakers worden hier beantwoord.

Informatief filmpje 'Kraak een ruimte in 10 stappen'

Kraakhandleidingen voor verschillende steden zijn te vinden op een aparte pagina van Squat.net.

Overzicht kraakspreekuren in divese steden

Nuttige informatie voor (toekomstige) krakers staat onder andere in het boek 'De rechtspositie van krakers'.

Veel over de huidige kraakbeweging - ook in andere landen (zeven talen!) - staat op Squat.net. Ook veel actuele informatie voor Nederland kun je vinden op het KraakForum. En dan is er ook nog KrakenPost

Actie-media zoals Ravage Digitaal en Indymedia publiceren ook regematig nieuws vanuit de kraakbeweging.  

Het archief van de Nederlandse kraakbeweging, het zgn. Staatsarchief, is ondergebracht bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam.

Enkele grotere voormalige kraakpanden die inmiddels zijn gelegaliseerd staan op de pagina woon-werkprojecten.
Kijk ook op de pagina woongroepen en -collectieven.

De Grote Broek, Nijmegen

Op 3 november 1984 werd een groot pand aan de Van Broeckhuysenstraat 46 in het centrum van Nijmegen gekraakt en vervolgens omgedoopt in 'De Grote Broek'.

Het pand ontwikkelde zich al snel tot een broedplaats voor buitenparlementaire politiek en alternatieve cultuur. Diverse culturele en politieke activiteiten vonden er hun plekje, zoals: boekwinkel 'Assata', politiek café 'De Klinker', kroeg en podium 'De Onderbroek', voedselcoöperatie 'De Voko', een vegetarisch/veganistisch eetcafé, een feministisch café en een bibliotheek. Veel van deze activiteiten vinden al 15 jaar of langer in het pand plaats. Daarnaast biedt De Grote Broek onderdak aan een groot aantal politieke en maatschappelijke groepen uit de stad, voor vergaderingen, manifestaties, presentaties, infoavonden, optredens en, al dan niet tijdelijke, opslag en logistiek, bijvoorbeeld voor Straatmensen voor Straatmensen.

In 2002 begonnen de krakers een procedure tot legalisering van het pand. Het college van B&W van Nijmegen besloot het pand aan te kopen en aan de De Grote Broek te verhuren. In maart 2004 presenteerden de bewoners en gebruikers hun plannen voor de toekomst van het pand. Medio 2009 werd 'De Broek' na een gronding verbouwing-in-zelfbeheer heropend.

De Grote Broek, Van Broeckhuysenstraat 46 / Tweede Walstraat 21, 6511 LN Nijmegen. Tel 024-3605208 (Assata) e-mail: assata@grotebroek.nl

ADM-terrein, Amsterdam

Het pand van de Amsterdamse Doe-het-zelf Maatschappij (ADM), aan de Hornweg, werd in november 1997 gekraakt nadat het vijf jaar leeg had gestaan. Daarvoor was het ook al zes jaar gekraakt geweest.

Op het complex staan twee gebouwen: een gebouw waar wordt gewoond en een loods. In het eerste zit een restaurant en een bar. De loods wordt veelal gebruikt voor het maken van grote dingen zoals boten en theaterstukken. Ook worden hier feesten gegegeven en performances opgevoerd. Verder liggen er ook zo'n vijftig woonboten in de haven van het ADM terrein.

Het woongebouw heeft een facelift gekregen na een poging van de eigenaar (Luske) om het te slopen. Met hulp van een grote knokploeg (en deels onder het toeziend oog van de politie) wist hij twee hoeken van het (bewoonde) pand en de ertussen gelegen ramen te vernielen. Deze zijn inmiddels hersteld met behulp van deuren en strobalen.
Op het ADM wonen inmiddels meer dan honderd mensen: artiesten, theatermakers, bootbouwers, koks, vaders en moeders.

ADM, Hornweg 6, 1045 AR Amsterdam (Westpoort). Tel. 06-47934869, e-mail: admleeft@dds.nl

Eurodusnie, Leiden

In april 1997 werd een leegstaande school aan de Boerhaavelaan in Leiden bezet door een groep mensen om er een discussie- en actieweekend te organiseren omtrent de Europese eenwording. De nieuwe naam werd: Eurodusnie!

Het gebouw is eigendom van een grote onroerendgoed speculant, maar is nog steeds door het Eurodusnie-collectief in gebruik als vrijplaats. Deze 'Vrijplaats Boerhaavelaan' biedt onderdak aan zes bewoners en het Eurodusniekantoor. Daarnaast zijn er verschillende multifunctionele ruimtes die worden gebruikt voor (versterkte) concerten, vergaderingen, conferenties, filmvoorstellingen, of als werkruimte, of logeerruimte etc. Het gebouw heeft ook een grote binnentuin. Het maximaal aantal bezoekers hangt af van het soort activiteit en ligt tussen de 80-175.

Eurodusnie zet zich in voor een vrije en solidaire samenleving waarin het gebruik van macht (en daarmee wordt meer bedoeld dan alleen maar economische macht) over andere mensen en over de natuur niet vanzelfsprekend is maar altijd op haar rechtvaardigheid beoordeeld wordt. Er zijn drie manieren waarop Eurodusnie haar idealen omzet in de praktijk: het voeren van acties; het organiseren van lokale, niet commerciële projecten; en het deelnemen aan landelijke en wereldwijde netwerken. Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn: onafhankelijkheid, anti-commercialiteit, grensoverstijging en basisdemocratie.

Het Eurodusnie-collectief wordt gevormd door een groep van circa veertig mensen die op de een of andere manier betrokken zijn bij de projecten die onder de paraplu van Eurodusnie plaatsvinden.
De leeftijd van de deelnemers aan het collectief ligt tussen de 16 en 70 jaar. Van deze mensen heeft de helft een betaalde baan en is een kwart student of scholier.

In 1999 nam Eurodusnie de benedenverdieping van Hoogandsekerkgracht 4 en Koppenhinksteeg 2 in gebruik om er diverse, deels nieuwe, publieke activiteiten te huisvesten. Dit werd de Vrijplaats Koppenhinksteeg.

Eurodusnie, Boerhaavelaan 345, Postbus 2228, 2301 CE Leiden. Tel. 071-5173019, e-mail: info@eurodusnie.nl

Vrijplaats Koppenhinksteeg, Leiden

In 1999 nam het Eurodusnie-collectief de panden aan de Hoogandsekerkgracht 4 en Koppenhinksteeg 2 in Leiden in gebruik. 'Vrijstaat Koppenhinksteeg' was een feit.

Na de succesvolle 'kraak' van Vrijstaat Boerhaavelaan - in april 1997 - betrok collectief Eurodusnie in 1999 ook de benedenverdieping van het pand Hoogandsekerkgracht 4 en Koppenhinksteeg 2 om er diverse, deels nieuwe, publieke activiteiten te huisvesten. De twee bovenverdiepingen van de Koppenhinksteeg zijn in gebruik als woonruimte voor een woongroep.

De activiteiten aan de Koppenhinksteeg, die plaatsvinden onder de noemer van Eurodusie zijn: Het zaterDAGcafé en vegetarisch-biologisch eetcafé Las Vegas, de Weggeefwinkel, (de eerste in Nederland!), cultureel initiatief Zwarte Sterren, infowinkel Zwarte Draad en de Voedselcoöperatie (VoKo) Tegengif.
Daarnaast vinden op deze locatie ook nog andere initiatieven onderdak: de radicaal-linkse organisatie De Fabel van de Illegaal (opkomen voor illegaal gemaakte migranten en uitgeprocedeerde vluchtelingen), activiteitencentrum Bar & Boos, de Hong Ying school voor japanse gevechtskunsten, stichting Beeld en Grafiek, en het beeldhouwatelier Feng.
En: Vrijplaats Koppenhinksteeg wordt regelmatig gebruikt als vergader-, werk of conferentieruimte door (actie)groepen met weinig geld of theatergezelschappen.

Vrijplaats Koppenhinksteeg, hoek Hooglandsekerkgracht/Koppenhinksteeg, Postbus 2228, 2301 CE Leiden. Tel. 071-5136955 of 06-23390616, e-mail: vvk@koppenhinksteeg.nl

De Oude Ambachtsschool, Zwolle

De monumentale Oude Ambachtsschool, aan de Mimosastraat in Zwolle, werd in 1996 gekraakt. Er ontstond een culturele broedplaats met een activiteitenaanbod van uiteenlopende aard.

Met de kraak van de school werd een verdere verloedering van het pand en zijn omgeving voorkomen. Het kraak-initiatief kwam destijds van het Beheerscollectief De Oude Ambachtsschool. Inmiddels zijn in het gebouw vele activiteiten gehuisvest van uiteenlopende aard. Maar de gemeente had heel andere plannen met het pand, die zag er liever kantoren gevestigd als financiële drager voor een museum en ateliers.

Het Collectief De Oude Ambachtsschool stelde een eigen, goed doortimmerd gebruiksplan op, waarin de voormalige school een multifunctionele bestemming zou krijgen met een mix van woonruimte, ambachtelijke werkplaatsen en ateliers, oefenruimtes. horeca in de vorm van een buurtontmoetingsgelegenheid, een wijkwerkplaats en andere wijkgerichte voorzieningen.
Het streven is erop gericht om het hele complex in zelfbeheerd eigendom te krijgen.

De Oude Ambachtsschool, Mimosastraat 1, 8013 SB Zwolle.

Ubica, Utrecht

De Ubica-panden aan de Ganzenmarkt te Utrecht werden in februari 1992 gekraakt na 2½ jaar leegstand. Door de jaren heen groeide'de Ubica' uit tot een belangrijke woon-werkplek in de Utrechtse kraakbeweging.

Anno 2005 wonen er in Ubica vijftien mensen. Een belangrijk verschil met bijvoorbeld een studentenhuis is, dat wonen en werken in huis wordt gecombineerd, en dat er op een 'andere' manier met verantwoordelijkheden en autoriteit wordt omgegaan. Er is geen (huur)baas, leider of ander persoon die de dienst uitmaakt. Dat is een gezamenlijke taak van de bewoners en gebruikers samen.

Naast woonruimte, biedt de Ubica onderdak aan non-profit veganistisch eetcafe The Black Lentil, internetwerkplaats PUSCII en een bakfietsuitleen. Ook is er een werkplaats plus ruimte voor incidentele concerten of kunstexposities. Daarnaast was en is Ubica een kraakpand met een internationale uitstraling.
Gasten en tourende bands vanuit de hele wereld die Utrecht bezoeken, verblijven regelmatig in de Ubica-panden.

Ubica, Ganzenmarkt 24, Utrecht. ubica@squat.net

Villa Vrugtbar, Zeist

De grote Villa Sonnehaerd werd in 2001 gekraakt en wordt sindsdien bewoond door en vaste groep.

De nieuwe naam van het pand werd Villa Vrugtbar.
Deze naam werd mede-ingegeven door de grote tuin, die nu wordt gebruikt als moestuin op basis van permacultuur. De bewoners proberen zoveel mogelijk ecologisch en zelfvoorzienend te leven. In huis zijn soms (besloten) feesten en af en toe zijn er cursusactiviteiten, zoals bijvoorbeeld in oktober 2006 de cursus 'ecologisch tuinieren voor dummies'.

De bewoners hebben een terughoudend beleid met betrekking tot aanloop van geïnteresseerden. Neem dus altijd vooraf even contact op.

Villa Vrugtbar, Woudenbergseweg 21, 3707 HW Zeist. E-mail: vrugtbar@xs4all.nl

Culturele vrijplaats De Vloek, Scheveningen

Vrijplaats de Vloek in de Scheveningse haven werd in 2002 gekraakt en heeft zich sindsdien ontwikkeld tot één van de grootste sociaal-culturele vrijplaatsen van Nederland.

De Vloek verwijst naar de naam van een voormalig eilandje (Vlook) bij Scheveningen. In een voormalig bedrijfspand aan de Helingweg 127, hebben veel kunstenaars en ondernemers ruimte gevonden voor hun ateliers en werkruimten. Er zijn oefenruimten voor bands en toneelgroepen, er is een goedlopend veganistisch eetcafé (Water & Brood), een drukbezochte muziek-, film-, en een theaterzaal (de Piraat). In het pand is ook woonruimte gecreëerd en er is ruimte voor een jeugdzeilschool.
Inmiddels werken er in De Vloek vijftien betaalde krachten en er zijn tientallen vrijwilligers actief. De Vloek wordt wekelijks bezocht door honderden mensen en de bewoners/gebruikers investeerden veel geld en energie
in verbouwingen en onderhoud.
Het pand is eigendom van de gemeente Den Haag. Eind 2007 dreigde De Vloek te worden ontruimd om plaats te maken voor een botenstalling. Mede onder druk van het massale protest dat daartegen uitbrak, zag de gemeente daarvan af. 

Voor het behoud van De Vloek als culturele vrijplaats is  actiegroep De Vloek Blijft! opgericht.

De Vloek, Hellingweg 127, 2583 DZ Scheveningen. E-mail: vloek@xs4all.nl 

Biologisch-veganistisch eetcafé Water en Brood is open op woensdag t/m zaterdag van 17:30-21:00 uur.
Reserveren is gewenst! Tel. 070-3997455.

Eco-Tribe, Teuge

Sinds september 2001 is het voorheen verwaarloosde defensieterrein aan de Rijksstraatweg in Teuge weer bewoond. Het terrein, ongeveer halverwege tussen Apeldoorn en Deventer, werd gekraakt en in gebruik genomen door de ecologische leefgemeenschap Eco-Tribe, gericht op zelfvoorziening.

De huidige bewoners legden een biologische tuinderij aan, richtten een gemeenschappelijke huiskamer in, startten een bakkerij en een bibliotheek en legden een afvalwatersysteem aan met regenwater en een rietfilter. De groep, die doorgaans uit zo'n tien personen bestaat, kiest bewust voor een duurzame manier van leven met de aarde en haar natuur als bron van schoonheid, smaak en leven. De bewoners zien het als een bijzondere uitdaging om te leven in een groep waarbinnen iedereen eigen verantwoordelijkheid draagt voor het geheel en waar gezamenlijke afspraken kunnen worden gemaakt waarmee toch ieders vrijheid gewaarborgd blijft.

Eco-Tribe houdt restaurant-avonden, heeft een kunstgallerie, werkt aan recycle meubels, runt een mobiele keuken en organiseert af en toe thema-/actiedagen. De groep is nog volop bezig de plek te ontwikkelen; daarom hebben ze een afhoudend beleid met betrekking tot losse bezoekers. Ga er dus niet zomaar onaangekondigd langs, maar beperk je bezoek tot de open activieiten. Wat foto's van de plek - nog meer foto's - en een filmpje op YouTube >>>

Eco-Tribe Teuge, Ambonstraat 2, 7395 MA Teuge. e-mail: ambonstraat@hotmail.com

Kraak-spreekuren

• Amsterdam
  
  • Op maandag van 20.00-23.00 in het Infocafé aan de Frederik Hendriklaan 111. Tel. 020-5551333.
    
  • Op maandag van 19.00- 20.30 in Café De Molli, Van Ostadestraat 55hs. 020-6761427, info@molli.nl
  • Elke donderdagavond in Kraakcafé Vrankrijk, Spuistraat 210, info@vrankrijk.org
  • Speciaal voor studenten en jonge woningzoekenden is er elke donderdag van 19:30-21:30 Studentenkraakspreekuur in de Schoolstraat 4.
    
• Eindhoven - Onregelmatig. Het contact loopt via het Vredesburo, Grote Berg 41. Tel. 040-2444707. E-mail info@vredesburo.nl.
• Emmen - Met vragen over kraken kun je (na afspraak) terecht in Huize Spoorloos aan de Wilhelminastraat 33. Tel. 0591-653323.
  
• Groningen - Op woensdag van 19.00-20.00 in Op Drift, Eerste Drift, Spilsluizen 2, 9712 JD Groningen, groningen@squat.net
• Haarlem - Op maandag van 20.00-21.00 bij Release, Gasthuisvest 47a, 2011 EV Haarlem. Tel. 023-5313428. E-mail axiegroephaarlem@hotmail.com
• 's-Hertogenbosch - Iedere vrijdag tussen 17:00 en 18:30 is er kraakspreekuur in Ontspoord aan de Havendijk 3. 
  
• Leiden - Bij EuroDusnie zijn altijd wel mensen aanspreekbaar. Boerhavelaan 345, 2334 EM Leiden. Tel. 071-5173019, info@eurodusnie.nl
• Rotterdam - Op woensdag van 15.00-17.00 bij het JIP, Mathenesserlaan 137. Tel. 010-4362544. Klik hier voor de pagina van het Kraakspreekuur (grotendeels Engelstalig).
• Utrecht - Elke woensdagavond van 20:00-21:00 uur in het ACU, aan de Voorstraat 71. Weblog Kraaksporeekuur
• Wageningen - Elke eerste donderdag van de maand van 20.00-21.00 in Café De Overkant, Bevrijdingsstraat 38. E-mail ksu@infocentrumwageningen.nl.
• Zwolle - elke eerste en derde maandag van de maand van 20:00-21oo uur in de Nieuwstraat 106a/b.
  Website kraakspreekuur. E-mail: ksuzwolle@gmail.com
  

Voor een actueel overzicht van alle kraakspreekuren in Nederland klik hier.

Mobiel wonen

Niet iedereen kiest voor een vaste woonplek. Er zijn tal van manieren om 'mobiel' te wonen: in een woonwagen, caravan of camper, op een boot, in een tipi of yurt, of trekkend van plek naar plek.

Ervaringen met wonen in een wagen, yurt en tipi >>>

Netwerk Alternatieve Reizigers (NAR)

Het Netwerk Alternatieve Reizigers (NAR) is een netwerk voor en door mensen die op een 'andere' manier onderweg zijn in het leven, en van mensen die hen gastvrij willen ontvangen. Dat 'andere' slaat enerzijds op een mobiele woonvorm, maar ook op een sobere, milieubewuste en op zelfredzaamheid gebaseerde leefwijze met zo weinig mogelijk geld.

NAR wil unieke plekjes waar 'mobiel levenden en alternatieve gelegenheidstrekkers' welkom zijn, verenigen in een netwerk. De aandacht gaat uit naar ecologische landelijke kernen, eco-boerderijen, braakliggende gronden, percelen met bouwvallige en verlaten gebouwen, kraakpanden, gemeenschappen en privé-initiatieven. NAR is ontstaan vanuit een privé-initiatief en groeide uit tot een organisatie met leden in België en Nederland.

Tenminste eenmaal per jaar organiseert het NAR een bijeenkomst ('NAR-Gathering') voor iedereen die bij het netwerk is aangesloten en voor overige belangstellenden. Belangrijk bindmiddel tussen de alternatieve reizigers is het blad 't Narrenschip (over vrijheid in komen en gaan), dat driemaal per jaar verschijnt. Daarin ondermeer reisverslagen, oproepen en aankondigingen, boekentips en andere wetenswaardigheden. Lidmaatschap van het NAR kost minimaal 15 euro per jaar. Alleen leden van het NAR ontvangen de lijst met namen, adressen en plekken van de aangesloten leden.

Netwerk Alternatieve Reizigers (NAR), De Willaert 34, B-2460 Tielen, België. Tel. 0032-(0)475651492, e-mail: info@narnar.org

Netwerk Varende Woonschepen

Het Netwerk Varende Woonschepen (NVW) is een platform voor mensen die op een onconventionele manier op het water (willen) wonen en leven.

Leven, wonen en tegelijkertijd onderweg zijn op een boot spreekt veel mensen tot de verbeelding; de vrijheid en de betrekkelijke eenvoud van leven op het water hebben op sommige mensen een onweerstaanbare aantrekkingskracht. In de praktijk blijkt zo'n manier van bestaan nog niet eenvoudig te realiseren. Toenemend ruimtegebrek, strengere regelgeving en almaar stijgende kosten voor ligplaatsen en voorzieningen hebben een ontmoedigende werking op mensen die op het water willen wonen. Toch zijn er nog steeds meer dan voldoende mensen die de uitdaging aandurven om hun eigen weg op het water te vinden.

Vrijheid, zelfstandigheid, eenvoud en avontuur

Eind 2005 werd het Netwerk Varende Woonschepen (NVW) opgericht, als een platform voor mensen die kiezen (of belangstelling hebben) voor een niet conventionele manier van op het water wonen en leven. Het Netwerk richt zich op bootbewoners die vrijheid, zelfstandigheid, eenvoud en avontuur hoog in het vaandel hebben staan en die (al dan niet noodgedwongen) met enige regelmaat met hun varende huis onderweg zijn. Het NVW wordt gedragen door vrijwillige medewerkers en leden uit Nederland en Belgie. De leden zijn bootbewoners - al dan niet tijdelijk - op reis, of anderszins belangstellenden. De onderlinge contacten en uitwisseling lopen via een website en sinds november 2006 verschijnt driemaal per jaar de nieuwsbrief De Scheepsnar. Niet alleen allerhande praktische ervaringen worden uitgewisseld, ook het delen van verhalen en persoonlijke ervaringen of het ruilen van of helpen bij het vinden van een tijdelijke (vrije) ligplaats behoort tot de mogelijkheden. Via de ledenlijst kunnen  belanghebbenden op eigen initiatief contacten onderhouden en/of (gast-)ligplaatsen uitwisselen. Bovendien wordt eens per jaar ergens in Nederland (op het water) een ontmoetingsbijeenkomst georganiseerd.  

Het logo van het nieuwe netwerk - met een lachende nar op de voorplecht - duidt op de relaties met het andere mobiele netwerk: het Netwerk Alternatieve Reizigers (NAR).
Lidmaatschap van het NVW kost 15 euro per jaar.

Netwerk Varende Woonschepen, Postbus 1340, 3500 BH Utrecht. Contactpersoon: Hein Kuipers, 06-24667302, varendewoonschepen@gmail.com

TIP
reisverslag van de 'economads' langs ecodorpen in de VS, Afrika en Europa