Noteer hier vragen, opmerkingen, reacties en suggesties voor de redactie van deze website. Klik daarna op 'Verzenden'.

Projectontwikkeling en financiering

Wie bewust kiest voor 'anders' dan het algemeen gangbare, zal op veel terreinen zelf nieuwe wegen moeten vinden. Iedere initiatiefgroep krijgt te maken met een ingewikkelde mix van sociale, organisatorische en financiële aspecten, die voor elk project anders uitpakken. Elk project is immers uniek en iedere groep zal zelf allerlei constructies en oplossingen moeten bedenken voor de eigen specifieke situatie.

Nogal wat mensen die fantaseren over andere vormen van wonen, werken en leven, blijken zich op voorhand al te laten ontmoedigen door de gedachte 'dat het toch allemaal niet te betalen zal zijn'. Zonder de financiële aspecten te willen bagatelliseren, blijkt 'geld' in de praktijk lang niet altijd het grootste struikelblok. Belangrijker dan geld of een concrete plek, zijn de mensen die samen een nieuwe plek gaan realiseren!

De uitdaging van 'anders'

Als er een duidelijk plan is en een groep mensen die zich voor de realisering daarvan serieus en actief wil inzetten, vergroot dat ook de mogelijkheden om je ideaal financieel te realiseren. Begeleiding door mensen van buiten de 'eigen groep', die praktijkervaring hebben met allerlei vormen van zelforganisatie, collectief eigendom en zelfbeheer, kan erg nuttig zijn. Soms zijn er slimme en creatieve financieringsplannen te bedenken, waardoor een relatief 'duur' plan toch kan worden verwezenlijkt door mensen met overwegend lage inkomens.
Verschillende projecten die op deze website staan beschreven, hebben ondersteuning (gehad) van Vereniging Solidair en/of V.O.F. de Verandering.

Vereniging Solidair

Solidair is een vereniging van bedrijven, woonverenigingen, ideële organisaties en individuen die door samenwerking meer willen bereiken. De kracht van het samenwerken wordt gebruikt om te wonen, te werken en te leven zoals je dat zelf wilt.

Solidair laat zien dat een mens niet afhankelijk hoeft te zijn van overheden, grote bedrijven of machtsbelangen. Je kan de manier waarop je leeft, waarop je werkt en/of woont in eigen hand nemen. Dat kan door een alternatief op te bouwen. Het gaat niet alleen, hiervoor moet je krachten bundelen. Solidair is er voor mensen die mee willen doen met het uitbouwen van de solidaire economie. Solidair biedt de structuur om die samenwerking vorm en inhoud te geven.

Menselijke belangen boven geld

Voor Solidair is het belangrijk dat je rekening houdt met anderen en met je omgeving. Stel economische belangen niet boven menselijke belangen. Streef naar een duurzame omgang met natuur. Het hoeft niet steeds groter, sneller en winstgevender. Wat wél mag is leven vanuit het principe dat wat je bezit deelt met anderen. Geen jacht op meer geld, maar wel een rechtvaardige verdeling van middelen.

Solidair bestaat uit circa vijftig bedrijven, woonprojecten en maatschappelijke initiatieven, en ruim honderd individuen hebben geld ingelegd. Kenmerkend voor de structuur van Solidair is een diversiteit aan leden die op verschillende manieren in de solidaire economie participeren. Die structuur zal op de buitenstaander in eerste instantie wellicht overkomen als complex en verwarrend, toch vormt die structuur de concrete invulling van het idee van de samenwerkingseconomie.

Woonprojecten

Bij de vereniging zijn een stuk of tien woonprojecten aangesloten. Dit betekent in de praktijk dat een woonvereniging de eigenaar is en blijft van de woning. De leden zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud aan hun pand. Daarnaast moeten de leden zich houden aan een anti-speculatiebeding en een deel van de exploitatiewinst afdragen. Verder is het mogelijk om financiële steun te krijgen, advies bij onderhoud of administratieve ondersteuning.

Vereniging Solidair, Lauwerecht 55, 3515 GN Utrecht. Tel. 030-2760930, info (at) solidair.nl

V.O.F. De Verandering

V.O.F. de Verandering is zelf voortgekomen vanuit de basis en stoelt op ruim twintig jaar ervaring bij de organisatie, ontwikkeling en begeleiding van (collectieve) woonprojecten en bedrijven.

Door de jaren heen heeft de Verandering al meer dan honderd grote en kleine projecten gerealiseerd of begeleid, zowel in steden en dorpen als op het platteland.

Over het algemeen zijn dat projecten waar commerciële doelen worden gecombineerd met vormen van wonen of ondernemerschap voor culturele instellingen, ideële organisaties en minder draagkrachtige ondernemers en bewoners. ,,De praktijk leert dat de sociale architectuur van een project minstens zo belangrijk is als het ontwerp en de realisatie van de fysieke architectuur", is hun conclusie. Uitgangspunt voor de Verandering is datgene wat een groep al aan sociale kwaliteit heeft opgebouwd. De Verandering is lid van Vereniging Solidair, waarbij zo'n 50 woonverenigingen, bedrijven en woon-werkprojecten zijn aangesloten.

Netwerk van deskundigen

Bij de Verandering werken acht mensen. Zij maken gebruik van een uitgebreid netwerk van deskundigen (architecten, ecologisch bouwen, publiciteit en pr, administratie, fiscalisten, notarissen, makelaars, taxateurs), die de werkwijze van de Verandering kennen en onderschrijven. Door de directe samenwerking met deze bedrijven kan telkens een gevarieerd team van deskundigen worden samengesteld met één aanspreekpunt. Deze aanpak werkt efficiënt en kostenverlagend. Zo is een van de aannemersbedrijven waarmee wordt samengewerkt gespecialiseerd in het begeleiden van zelfbouw, maar ook op andere terreinen wordt zelfwerkzaamheid binnen de initiatiefgroep gestimuleerd.

De Verandering is meestal vanaf het allereerste stadium tot en met de financiering en de realisatie bij een project betrokken en werkt altijd in samenspraak met de (toekomstige) bewoners en gebruikers. Het streven is gericht op een optimaal resultaat op milieutechnisch en sociaal-economisch terrein.

No cure, no pay

Over het algemeen werkt de Verandering op basis van een offerte en tegen een uurtarief; voor minder draagkrachtige groepen is een afspraak op 'no cure no pay'-basis mogelijk. In zulke gevallen wordt de totale projectbegeleiding uitgevoerd tegen een kleine maandelijkse vergoeding. Bij realisatie wordt de begeleiding afgerekend, maar als het project niet slaagt wordt geen vergoeding voor het gedane werk verlangd. De Verandering kan ook ondersteuning bieden op het gebied van administratie en boekhoudingen, budgetbewaking en het uitzetten van financiële strategieën, juridische ondersteuning, trajecten op het gebied van scholing en vorming (bestuurlijk functioneren, functioneren van de groep), conflictbemiddeling en procesbegeleiding.

Meedenken en meewerken

Groepen die zelf een woon-werkproject willen realiseren, kunnen de Verandering om begeleiding vragen, maar ook mensen die (tijdelijk) een woonwerkplek in een ecologisch of sociaal-maatschappelijk project zoeken, kunnen contact opnemen. De Verandering maakt deel uit van een uitgebreid contactennetwerk van gerealiseerde en begeleide projecten, waarover de medewerkers het een en ander kunnen vertellen. Ook kan een projectenlijst worden toegestuurd. De mensen van de Verandering willen graag meedenken over en meewerken aan initiatieven die zich richten op het koppelen van 'vraag en aanbod'. Er zijn verschillende publicaties verkrijgbaar, ondermeer over huurverevening, rechtspersonen, statuten en eigendomsconstructies. Daarnaast zijn er diverse bedrijfsfolders.

V.O.F. De Verandering werkt vanuit twee locaties: in Utrecht en Amsterdam. Contact: Burgemeester Reigerstraat 28, 3581 KS Utrecht. Tel. 030-2523397, e-mail:info (at) deverandering.com

Raamwerk V.O.F. - Nijmegen

Raamwerk is een kleinschalig administratie- en organisatieadviesbureau voor organisaties, kleinschalige bedrijven en particulieren. Bovendien begeleiden ze bij het exploiteren van onroerend goed en het opzetten van bedrijven en organisaties.

Raamwerk vindt het belangrijk dat mensen zelf initiatieven nemen in hun eigen leven en probeert samen met haar klanten die idealen te verwezenlijken. Het bureau biedt adviserende en ondersteunende diensten waarop klanten verder kunnen bouwen. Het aanbod bestaat ondermeer uit advies en begeleiding van startende ondernemers, stichtingen en (woon)verenigingen en begeleiding bij zelfwerkzaamheid.

Voor woonverenigingen biedt Raamwerk ondermeer advies en begeleiding bij het opstellen of herzien van exploitatie- of financieringsplan, bij het verkrijgen van financiering en het opstellen van statuten; verzorgen van de administratie, adviesering bij het kiezen van een geschikte eigendoms- of beheersvorm. En Raamwerk biedt advies en begeleiding bij de aan- en verkoop of huur en verhuur van onroerend goed en bij verbouwingen en onderhoud en het verzorgen van (jaarlijkse) onderhoudopnames. Een goed voorbeeld hiervan is hun betrokkenheid bij de beheersoverdracht van het klooster aan de Hoogstraat/Genneperweg in Eindhoven.

Zelfwerkzaamheid bevorderen

Raamwerk heeft in een groot aantal gevallen ook een rol gespeeld bij de opzet, coõrdinatie en uitvoering van zelfwerkzaamheid tijdens verbouwingen bij verschillende woon- en woonwerkprojecten. Voorbeelden hiervan zijn o.a. het Voorstaete-project in Utrecht, de verbouwing van Hotel Bosch in Arnhem en de verbouwing van zes woningen tot woongroeppanden aan de Nieuwelaan in Delft. Gebaseerd op deze en andere ervaringen, biedt Raamwerk op zijn website verschillende downloadbare brochures,

Het bureau hanteert een laag tarief, omdat ze betaalbaar willen blijven voor klanten met een beperkt budget. Een eerste gesprek is altijd gratis. Het bedrijf werd op 1 januari 1999 opgericht als vennootschap onder firma (v.o.f.) van Maud Van den Hof en Kees Brinkman. In juli 2002 is Hilde Janssen erbij gekomen.
Raamwerk is lid van Vereniging Solidair.

Raamwerk V.O.F., Begijnenstraat 34, 6511 WP Nijmegen. Tel. 024-3228196, e-mail: werkraam (at) xs4all.nl

De Woongroepcoach

Bas Thijs startte in 2010 als Woongroepcoach. Op basis van zijn eigen jarenlange ervaring kan hij woongroepen, woon-werkpanden, CPO projecten en mensen die gezamenlijk willen gaan wonen, coaching en begeleiding bieden. Daarnaast kan hij woningbouwcorporaties ondersteunen op het snijvlak van wonen en zelfbeheer door bewoners.

De woongroepcoach kan helpen om door de bomen het bos weer te zien, ondersteuning bieden bij de opstart, organisatie- en besluitvormingsstructuren, onderlinge spanningen of helpen om weer wat meer gemeenschappelikheid te ontwikkelen. Doelgroepen zijn nieuw te vormen en bestaande woongroepen, woon-werkpanden, leefgemeenschappen en andere  vormen van collectief wonen. Ook Centraal Wonen projecten en andere soms al lang bestaande groepen kunnen de woongroepcoach inschakelen.
Bas Thijs werkt o.a. samen met VOF De Verandering, bureau Raamwerk en de WBVG.

De Woongroepcoach, Eindhoven. Tel. 040-8512871, e-mail: info (at) woongroepcoach.nl

De Vrije Ruimte

De Vrije Ruimte zet zich in voor de versterking van bestaande en verwezenlijking van nieuwe vrijplaatsen.

De Vrije Ruimte heeft op internet een Gids voor woonwerk- en cultuurpanden gepubliceerd: een zeer uitgebreide wegwijzer voor startende en gevestigde groepen. De website biedt heel veel nuttige informatie die nodig is om als groep met succes een woonwerk- en cultuurpand op te zetten, zoals het samenstellen, instandhouden en organiseren van een (initiatief)groep, de formele organisatie, financiering en exploitatie, zelfbeheer, collectief particulier opdrachtgeverschap, zelfwerkzaamheid en duurzaam bouwen, public relations een haalbaar plan maken en expertise zoeken.

De Vrije Ruimte, Van Ostadestraat 233N, 1073 TN Amsterdam. Tel. 06-48546796, e-mail: info (at) vrijeruimte.nl

Zie ook het boek 'Laat 1000 vrijplaatsen bloeien'

STUT Consult

STUT Consult is een onafhankelijk adviesbureau op het gebied van gemeenschappelijk eigendom.

STUT legt zich toe op het organiseren van gemeenschappelijk eigendom van onroerend goed, begeleidt groepen bij het aankopen van onroerend goed, de financiering daarvan en de opzet van een geschikte rechtsvorm en beheerorganisatie.
Wie woonruimte zoekt in een woongroep in Nijmegen en omgeving kan zich inschrijven. Woongroepen die woonruimte vrij krijgen kunnen van deze gegevens gebruik maken.

Stichting STUT, Dominicanenstraat 107, 6521 KB Nijmegen. Tel. 024-3231313, e-mail info (at) stut-consult.nl.

(Collectief) Particulier Opdrachtgeverschap, Consumentgericht bouwen en co-ontwikkeling

Van Particulier Opdrachtgeverschap is sprake wanneer een particulier zelf de grond kan kopen of in erfpacht kan krijgen en daarna zelf kan bepalen met welke partijen zijn of haar woning wordt gerealiseerd.

Een koper kan ook worden betrokken bij de bouwplannen van een projectontwikkelaar. Deze vorm van medezeggenschap heet Consumentgericht Bouwen, dat is iets anders dan particulier opdrachtgeverschap

Bij een project in Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) bouwt een groep mensen gezamenlijk hun eigen woningen. De toekomstige bewoners organiseren zich in een vereniging of stichting. Onder professionele begeleiding beslist deze groep mensen aan welke eisen hun woningen moeten voldoen. Vervolgens kiezen zij hun eigen architect en aannemer. De toekomstige bewoners beslissen zelf wat ze nodig hebben om goede woningen te realiseren. Dit hoeven uiteraard niet allemaal dezelfde woningen te zijn.

Co-ontwikkeling is een relatief nieuwe vorm van projectontwikkeling waarin professionele partijen ruimte maken voor inbreng van de bewoners. Waar particulier opdrachtgeverschap (PO) in de meeste gevallen voorbehouden blijft aan vermogende kopers, is co-ontwikkeling geschikt voor kopers en huurders in elk prijssegment. Samen investeren zij in mens- en milieuvriendelijk wonen. Kopers én huurders ontwikkelen samen een project op maat, zonder de risico’s van PO. Daarmee is co-ontwikkeling zowel inzetbaar bij nieuwbouw in een uitbreidingswijk, als bij herstructurering, huisvesting van niet-doorsnee gezinnen, duurzaam buurtbeheer en de realisatie van bijzondere woonprogramma's waarvoor specifieke expertise noodzakelijk is.

Meer over deze vormen van projectontwikkeling >>>

Ervaren adviseurs op het terrein van CPO hebben zich vereninigd binnen Ecollectief

Woningbouwvereniging Gelderland

Woningbouw Vereniging Gelderland (WBVG) werd in 1983 opgericht en streeft naar optimale zeggenschap voor haar huurders.

De WBVG is een niet-winstbeogende instelling en werd in 1985 door de overheid officieel erkend als woningbouwvereniging. De vereniging richt zich vooral op mensen in de laagste inkomensgroepen die op de woningmarkt onvoldoende aan bod komen, omdat ze bijzondere wonwensen hebben zoals groepswonen, ecologische (ver)bouw of won-werkcombinaties. Anno 2005 bezit de vereniging zo'n twintig grote panden (soms voormalige kraakpanden) in Nijmegen, Arnhem, Wageningen, Zutphen en Doetinchem. De panden worden als geheel verhuurd aan bewonersverenigingen die zelf het beheer voeren over het desbetreffende pand. Als voorwaarde wordt gesteld dat de huurders zich organiseren in een woonvereniging of -stichting en dat zij bewust kiezen voor een alternatieve woonvorm. Met die bewonersorganisatie sluit de WBVG een huur- en beheersovereenkomst af, die de bewoners vergaande bevoegdheden geeft op het gebied van beheer, zoals woningtoezijging, onderhoud, huurincasso en administratie.

Op de website van de WBVG is ook een rubriek 'Vraag en aanbod' van aangesloten woongroepen.

WBVG, Van Lawick van Pabststraat 2-1, 6814 HH Arnhem. Tel. 026-3510952, info (at) wbvg.nl

Startgids voor Samenhuizen

'Samenhuizen' is de Vlaamse benaming voor allerlei vormen van gemeenschappelijk wonen. De Belgische organisatie Samenhuizen vzw maakte een Startgids boordevol nuttige tips, die ook voor Nederland erg bruikbaar zijn.

De Startgids bevat veel nuttige, praktische en inspirerende informatie, opgedeeld in zes hoofdstukken over: de aanloop, het opstarten en vormen van een groep, structureren van het proces en de mate van participatie tijdens de ontwikkeling, financiën en juridische aspecten, het zoeken van een plek en groepsprocessen en het (leren) omgaan met spanningen en conflicten. Daarnaast wordt uitleg gegeven over de verschillende varianten van 'samenhuizen' en over de voordelen daarvan. Alleen het hoofdstuk over juridische aspecten is vrij specifiek op België toegesneden, maar wie daaraan toekomt kan toch beter advies-op-maat inwinnen. In Nederland zijn er op dit gebied allerlei goede raadgevers. Kijk maar elders op deze pagina!

Op verzoek van Samenhuizen vzw besloot Omslag als Nederlandse distributeur van de Startgids voor Samenhuizers te fungeren. We doen dat graag, want een dergelijke gids kennen we in Nederland (nog) niet, terwijl er grote behoefte bestaat aan Nederlandstalige informatie voor mensen die overwegen een woongroep, woonwerk- of leefgemeenschap op te zetten. En: Samenhuizen vzw is een soort 'zusje' van het Servicepunt Anders Wonen Anders Leven. Er zijn goede contacten over en weer.

Klik hier voor meer over de inhoud van de Startgids

De brochure werd in 2006 geheel geactualiseerd, telt 92 pagina's en kost 9 euro, exclusief porto.
Klik hier om de gids te bestellen

De Nederlandse Woonbond

De Nederlandse Woonbond is de landelijke vereniging van huurders en woningzoekenden.

De Woonbond staat voor betaalbare huren, goede woningen in leefbare, veilige wijken en sterke huurdersorganisaties. De Woonbond helpt huurders met problemen, voert acties en ondersteunt acties van anderen. Ook geeft de vereniging boeken en brochures uit over thema's die voor huurders(collectieven) van belang (kunnen) zijn. Klik hier voor een overzicht.

Klik hier voor de informatiepagina 'Woongroep en huur'.

De Nederlandse Woonbond, Nieuwe Achtergracht 17. 1018 XV Amsterdam. Tel. 020-5517700, e-mail: info (at) woonbond.nl

Federatie Gemeenschappelijk Wonen (FGW)

De stichting FGW is een samenwerkingsverband van organisaties die zich inzetten voor collectief- en gemeenschappelijk wonen.

De Federatie werd in 2004 opgericht door drie landelijk werkende (belangen)organisaties op het gebied van Centraal Wonen, Groepswonen van Ouderen, en Senioren Wonen op Boerderijen. Naast gezamenlijke promotie en belangenbehartiging, wil de federatie ook een helpdeskfunctie ontwikkelen. Hiertoe heeft de FGW inmiddels een praktische Handreiking Gemeenschappelijk Wonen ontwikkeld, die ook vanaf hun website is te downloaden (klik hier).
De handreiking is ook op papier te bestellen en kost dan 10 euro, incl. porto.

Federatie Gemeenschappelijk Wonen, Korte Elisabethstraat 13, 3511 JG Utrecht. 030-2232414 (op werkdagen van 9 tot 21 uur). E-mail: info (at) gemeenschappelijkwonen.nl

Kenniscentrum Anders en Actief Wonen

One Planet Foundation en KESconsult werken sinds 1 januari 2010 samen aan de opzet van een Kenniscentrum Anders en Actief Wonen: een samenwerkingsverband van 16 relevante netwerken op het gebied van anders en actief wonen. Duurzaam wonen en leven is daarbij een belangrijk thema.

Enkele van de participanten zijn de Federatie Gemeenschappelijk Wonen, de Landelijke Verenigingen Centraal Wonen en Groepswonen van Ouderen, en de concepten Gestippeld wonen, Buurgemeenschap en Groeneborg. Het Groeneborg-concept richt zich op het vitaliseren van het buitengebied en kleine kernen door het realiseren van 'Groeneborgen', EcoErven en boerderijen die geschikt zijn voor meervoudige bewoning. Mogelijke locaties voor EcoErven liggen o.a. in Amersfoort, Loppersum (bij Groningen), Zevenaar (bij Arnhem), en Middelburg.
In samenwerking met o.a. de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV), wil het kenniscentrum ook een nieuw kwartaalmagazine 'Anders en Actief Wonen' opzetten.

Kenniscentrum Anders en Actief Wonen, Stationsplein 16, 3818 LE Amersfoort. Tel. 033- 4658938. Web: www.andersenactiefwonen.nl

Samadhan Woonconsultancy

Na jarenlang te hebben meegewerkt aan de realisering van woongroepen van en door allochtone en autochtone ouderen in Den Haag, richtte Rosemary Samadhan een eigen adviesbureau op: RS Woonconsultancy.

RS Woonconsultancy is gespecialiseerd in allochtone en autochtone woonprojecten en heeft een breed netwerk opgebouwd. Het bureau biedt ondermeer:

• Meerdaagse trainingen voor initiatiefgroepen
• Oriëntatie op het groepswonen van ouderen
• Meerdaagse trainingen, informatiebijeenkomsten en rondleidingen voor professionals en andere geïnteresseerden
• Deskundigheidsbevordering: hoe om te gaan met diverse culturele groepen. Zowel multicultureel als intercultureel

Adviesbureau RS Woonconsultancy werd opgericht door Rosemary Samadhan. Zij werkte de afgelopen 16,5 jaar als coördinator groepswonen bij de vereniging Groepswonen Door Ouderen in Den Haag. In die functie heeft zij 24 groepswonenprojecten gerealiseerd voor autochtone en allochtone ouderen in Den Haag. Ze stond aan de wieg van het eerste groepswonenproject van allochtone ouderen in Nederland. Daarnaast heeft zij initiatieven ondersteund van diverse leefgemeenschappen, zoals antroposofische en interkerkelijke, en voor homoseksuele ouderen.
Rosemary Samadhan studeerde HBO-Maatschappelijk Werk, en sociale gerontologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

RS Woonconsultancy, Bogaardplein 114, 2284 DN Rijswijk (ZH). Tel. 06-50852387, e-mail: info (at) woonconsultancy.nl

VACpunt Wonen

De Adviescommissies Wonen en VACpunt Wonen kunnen plannen voor woningen en woonomgeving toetsen op gebruikskwaliteit.

De afkorting VAC stamt nog van rond 1960, toen er overal in Nederland Vrouwen Advies Commissies werden opgericht, die woningen voor oplevering controleerden op logica, ergonomie en praktische inrichting, vanuit het oogpunt van de bewoners. Aan die 'gebruikskwaliteit' viel (en valt nog steeds) vaak van alles te verbeteren, omdat ontwerpers meestal niet de uiteindelijke bewoners zijn...
Tegenwoordig maken de Adviescommissies Wonen zich op lokaal niveau sterk voor de gebruikskwaliteit. Ze toetsen woningbouwplannen, geven adviezen en onderhouden contacten met gemeenten, corporaties, bewonersgroepen en andere belangenorganisaties. Verspreid over het land zijn er zo'n 175 Adviescommissies actief. Nog steeds bekijken ze woningen door de ogen van de toekomstige bewoners: is er voldoende bergruimte? Zijn er genoeg stopcontacten en zitten die ook op logische plaatsen? Kunnen er deuren tegen elkaar aan slaan, hoe steil zijn de trappen? En meer van dat soort praktische zaken.

VACpunt Wonen

De landelijke koepel van alle Adviescommissies Wonen is VACpunt Wonen. Hier wordt kennis over gebruikskwaliteit verzameld en bewerkt tot 'producten die woonconsumenten en professionals kunnen gebruiken om een woning zo praktisch mogelijk in te delen en de woonomgeving goed in te richten'. Daarnaast vertegenwoordigt VACpunt Wonen de belangen van woonconsumenten in landelijke overlegorganen. VACpunt Wonen geeft verschillende folders en andere publicaties uit, waaronder het tijdschrift WoonKwaliteit. Ook cursussen zitten in het aanbod.

VACpunt Wonen, Herculesplein 207, 3584 AA Utrecht. Tel. 030-2610475, e-mail: info (at) vacpuntwonen.nl

Bouwkundige adviezen

• Architect Hajo Schilperoort onderhoudt de website Bouw uw eigen huis, met zeer uitgebreide praktische informatie voor particulieren die zelf willen bouwen: het hele proces, met stappenplan van A tot Z, komt langs in vijftien zeer leesbare artikelen.
  Belangstellenden kunnen zich abonneren op een gratis elektronische nieuwsbrief.
  

• Bouwkundige Luuk van der Werf doet in Utrecht:
  bouwkundige keuringen, voor als je een huis wilt kopen; advies voor duurzaam over energieprestatie zoals isolatie en zonnepanalen, en bouwbegeleiding vooral van ecologische woningbouw ook voor een (op te richten) vereniging.
  
  
  Ing. Luuk van der Werf bouwkundige, Vondellaan 124, 3521 GH Utrecht, tel. 06-5323 0384.
  
  
• Kijk ook de pagina 'ecologisch bouwen'