Noteer hier vragen, opmerkingen, reacties en suggesties voor de redactie van deze website. Klik daarna op 'Verzenden'.

Franciscaans Milieuproject Stoutenburg

Verbeteren van de relatie tussen mens en natuur, is het doel van de Stichting Franciscaans Milieuproject, sinds 1991 actief op landgoed Stoutenburg nabij Amersfoort. Een leefgemeenschap van leken vormt de vaste kern van het 'milieuklooster'.

Uitgangspunt van Stoutenburg is: ,,onze omgang met de natuur en het milieu kan zich radicaal vernieuwen, wanneer het gebeurt vanuit het ervaren van de wezenlijke verbondenheid van al het geschapene, met elkaar en met de Schepper. De spiritualiteit van Franciscus en Clara van Assisi is daarbij voor ons een belangrijke inspiratiebron''.

Het hoofdgebouw - het 'kasteel' in de volksmond - wordt bewoond door een woonwerkgemeenschap. Het dagelijkse leven van de comuniteit speelt zich af in een kloosterlijk dagritme. Daarnaast is er tijd voor werk, tijd voor rust en inkeer en voor gemeenschamppelijke activiteiten. De communiteit ontwikkelt het landgoed tot een plaats waar de zorg voor natuur en milieu wordt 'voorgeleefd, bemediteerd en gevierd'.

Milieubewust leven en mee-leven

De gemeenschap bestaat anno 2011 uit vier volwassenen. De communiteit kent ook mensen die voor langere tijd meeleven zonder lid te worden. De groep voert een milieuvriendelijk huishouden en kweekt groenten, fruit en kruiden in eigen ecologische tuinen. Verder biedt Stoutenburg een ervarings- en oefenplek aan tijdens tuin-, kruiden-, thema- en meeleefweken. Ook worden er activiteiten en cursussen georganiseerd die zich bewegen rond de thematiek milieu en spiritualiteit.
Per jaar leven zo'n honderd vrijwilligers voor korte of langere tijd mee met de gemeenschap. Tijdens de georganiseerde weken biedt Stoutenburg mensen de gelegenheid om van maandag tot vrijdag met de vaste bewoners mee leven en te werken.
Stoutenburg heeft ruimte voor nieuwe bewoners >>>

Informatiemiddag

Voor wie wel eens wil weten hoe de mensen op Stoutenburg wonen en leven, wat ze allemaal doen en waarom, zijn er regelmatig informatiemiddagen. Deelnemers krijgen dan een rondleiding door het huis en over het terrein, en informatie over het Franciscaans Milieuproject Stoutenburg. De informatiemiddagen zijn doorgaans op de laatste zondag van de maand, behalve in mei, juli en december. Zulke middagen beginnen om 14.00 uur en eindigen om 16.00 uur.

Over Stoutenburg zijn enkele informatieve brochures verschenen, waaronder een 'rondleiding op papier' en een dvd. Tweemaal per jaar verschijnt de nieuwsbrief De Koetsier van Stoutenburg, met daarin oook het complete activiteitenprogramma.

In de bibliotheek van Omslag zijn de brochures aanwezig, evenals een videofilm uit 2005 met impressies van het leven op Stoutenburg.

Franciscaans Milieuproject Stoutenburg, Stoutenburgerlaan 5, 3835 PB Stoutenburg. Contact: Cocky van Leeuwen en Marco Ganzeman. Tel. 033-4945500, post@stoutenburg.nl.

De Hobbitstee, Wapserveen (Dr)

Aan de rand van een uniek heidegebied in Zuid-West Drenthe bevindt zich de langst bestaande 'alternatieve' leefgemeenschap van Nederland: De Hobbitstee.

De Hobbitstee startte eind 1969, op een terrein van 3,5 ha. De afgelopen 42 jaar heeft deze gemeenschap al tal van ontwikkelingen op het gebied van 'anders wonen, werken en leven' meegemaakt en doorstaan. Anno 2011 kenmerken de bewoners hun plek als volgt: ,,Duurzaamheid zonder vast te roesten, confrontatie om los te wrikken, stabiliteit om niet weg te waaien, mystiek om oppervlakte te doorboren, idealen om de horizon te verbreden, en solidariteit om vrijer te worden''.

Wonen en werken

De vaste bewonersgroep van De Hobbitstee bestaat momenteel uit zeven volwassenen en vier kinderen. Alle bewoners voeren een zelfstandig huishouden, alleen of in geinsverband. Ieder betaalt huur op basis van de grootte van de woonruimte(n), plus een bewonersbijdrage voor collectieve voorzieningen. De bewoners onderhouden samen de gebouwen, de grond, de biologische moestuin tuin en het landschap.
Op woensdagavond wordt er gezamenlijk gegeten. Eens per week is er een bewonersvergadering en om de week een 'sociale' avond. De Hobbitstee heeft een bescheiden activiteitenprogramma, met films, lezingen en workshops. Daarnaast kunnen terrein en herberg ook door anderen worden gehuurd voor bijeenkomsten die passen binnen het gedachtegoed van De Hobbitstee.

Regelmatig zijn er meewerkdagen en -weekends, rondleidingen en seizoensvieringen; dat zijn mooie gelegenheden om nader kennis te maken met deze unieke plek! Elke woensdag is vrijwilligers-meewerkag.

Er verschijnt maandelijks een elektronische nieuwsbrief.

Gasten vinden op De Hobbitstee - na vooraf gemaakte afsprak - een welkom onthaal. Een verblijf op De Hobbitstee biedt een unieke kans om enigszins kennis te maken met de plek en de mensen die er leven. Als korte vakantie, of om praktisch mee te werken tijdens een werkweek of -weekend. Op het terrein kan worden gekampeerd in een zelf meegebrachte tent of in de vaste tipi. Gasten kunnen ook meedoen aan activiteiten.

Procedure voor nieuwe bewoners

De bewoners hebben veel individuele vrijheid en verantwoordelijkheid. Je moet aan jezelf willen werken (persoonlijke groei en bewustwording) en kritisch durven kijken naar de maatschappij. Van bewoners wordt betrokkenheid, actieve inzet en verantwoordelijkheid gevraagd. In ruil daarvoor krijgen ze een plek om hun idealen te realiseren samen met anderen, op een prachtige woonplek.

Kennismaken begint met deelname aan een of meer meewerkdagen, en daarna het schrijven van een motivatiebrief. Bij een wederzijdse klik met de hele bewonersgroep volgt een procedure met een proefwoonperiode van in totaal vier maanden. (Aspirant-) bewoners dienen een eigen inkomen te hebben om de huur en overige vaste lasten te kunnen betalen.

Momenteel is er een kleine woonruimte beschikbaar.
Lees hier de oproep voor nieuwe bewoners (2011) >>>

De Hobbitstee heeft nieuwbouwplannen, waardoor er in de toekomst meer mensen kunnen komen wonen; ook wordt gestreefd naar meer loonvormende bedrijvigheid op de plek. In de loop van 2012 volgt meer informatie over de toekomstplannen.

Leefgemeenschap De Hobbitstee, Van Zijlweg 3, 8351 HW Wapserveen (nabij Havelte).

In de bibliotheek van Omslag is een informatieve video aanwezig met twee tv programma's over De Hobbitstee van RTV Drenthe uit 2005.

De Weyst, Handel (NB)

De Weyst is een kleine leefgemeenschap, die verbonden is met de wereldwijde Ark-beweging, gebaseerd op de principes van geweldloosheid, vrede en zorg voor het milieu.

De Weyst werd opgericht in november 1984 in een voormalig Kapucijnenklooster in Handel (NB). De gemeenschap is gebaseerd op de ideeën van Mahatma Gandhi en Lanza del Vasto, oprichter van de wereldwijde 'L'arche' beweging ('Ark') Het project bestaat uit het kloostergebouw en een groot stuk grond, dat wordt gebruik voor het telen van biologische groenten.

In het verleden fungeerde De Weyst als een actieve leefgemeenschap; momenteel bestaat de kerngroep uit twee vaste bewoners. Het gebouw fungeert vooral als groepscentrum en biedt accommodatie aan gezelschappen met diverse achtergronden. Zo wordt er in De Weyst gedanst, gezongen en gemediteerd. De Weyst organissert ook  eigen activiteiten.

De groenten voor de biologisch-vegetarische maaltijden komen uit de eigen moestuin; in de oude houtoven wordt nog op traditionele wijze brood gebakken. Cliënten van Reclassering en Kinderbescherming werken vaak mee op De Weyst. Daarnaast helpt een groep vrijwiligers mee in het onderhoud van tuin en gebouwen, en bij de zorg voor gasten.

Stichting De Weyst, Pater Petrusstraat 21, 5423 SV Handel. Tel. 0492-321475.

De Wonne, Enschede

De Wonne is een leefgemeenschap op Franciscaanse grondslag, in het hart van Enschede.

In 1979 zijn de eerste Wonne-mensen begonnen in een klooster uit 1862, nadat enkele jaren daarvoor de laatste zusters van Amersfoort vertrokken waren. Binnen enkele jaren werd De Wonne van illegaal kraakpand een plek van ontmoeting en gebed: een interkerkelijke leefgemeenschap waar mensen in knelsituaties voor korte of langere tijd op verhaal kunnen komen. De woongemeenschap biedt ruimte voor zo'n veertig mensen, waarvan er zeven deel uitmaken van de vaste kerngroep.

De achtergrond van tijdelijke bewoners is divers: mensen met huwelijksproblemen, mensen met een psychiatrisch verleden, mensen die begeleiding nodig hebben, vluchtelingen en asielzoekenden. Voorwaarde om in de woongroep te kunnen meeleven is wel dat er deskundige begeleiding is van buiten. Binnen de muren van het terrein van De Wonne bevinden zich sfeervolle tuinen, die zoveel mogelijk ecologisch worden onderhouden.

Geld, goed en zorg delen

'Samen delen' is het motto van De Wonne. Het dak, geld en goed en de zorg voor elkaar worden samen gedeeld. In de traditie van Jezus van Nazareth en Gandhi, en in de lijn van de Franciscaanse spiritualiteit zoekt De Wonne een weg in onze welvaartsmaatschappij. 'Wat minder meer' of 'consuminderen' is een grondtoon van dit moderne kloostertje. Gastvrijheid, gebed, bezinning, eenvoud, soberheid, gelijkwaardigheid en kringloop-economie zijn kernwoorden. Pas na tien jaar bestaan zijn er tien 'gedragsregels' op papier gezet, als nadere uitwerking van de grondregel 'Jij woont hier toch óók'.

Kerngroep: kiezen voor elkaar

De kerngroep van vaste bewoners van De Wonne wordt gevormd door mensen die voor elkaar kiezen, na een jaar te hebben meegeleefd. Wat de financiën betreft doen de bewoners van De Wonne alles samen. Wat ze krijgen of verdienen gaat in een pot, waaruit de grote uitgaven van het huis worden gedaan: huur, verwarming en voeding. Voor de andere noodzakelijke dingen krijgt ieder 'naar behoefte' wat geld. Communicatie is een van de hoekstenen van het gemeenschapsleven in De Wonne: twee keer per jaar gaat de kerngroep op retraite, wekelijks zijn er vergaderingen en voor het groepsproces is er een professionele begeleider die per zes weken één van de groepsvergaderingen bijwoont. Het dagelijks werk wordt 's morgens bij de werkbespreking verdeeld en ook veel vrijwilligers ondersteunen het werk van het huis. Alle kerngroepleden begeleiden een of meer gasten, die allen een contact buiten het huis hebben met een professionele hulpverlener. Zij zetten zich tevens in voor het hergebruik van goederen.

Samen wonen, samen werken

Vaste en tijdelijke bewoners van de Wonne runnen, samen met een groep vrijwilligers, twee kringloopwinkels die in het complex zijn ondergebracht: 'Handje Twee' voor tweedehands kleding (vier dagen per week open), en een rommelmarkt voor overige goederen, die tweemaal per week open is. De opbrengst van de verkoop is toereikend om huur en vaste lasten van het grote pand te kunnen betalen. De Wonne ontvangt geen structurele subsidies. Naast de twee eigen winkeltjes kent De Wonne ook nog een andere vorm van kringloop: een groep bewoners gaat twee keer per week naar het 'einde van de markt', waar ze resten bloemen, vruchten en groenten gratis mogen meenemen voor gebruik in de gemeenschap. Groenten en fruit die daarna overblijven worden verwerkt tot jam en wijn.

Nader kennismaken

De Wonne staat open voor nieuwe bewoners; liefst ook mensen die kunnen 'doorgroeien' naar de vaste kerngroep. Serieuze belangstellenden kunnen altijd contact opnemen om een afspraak te maken voor een gesprek. Een paar keer per jaar organiseert De Wonne een 'meeleefweek', waarin belangstellenden (als kleine groep tegelijk) nader kunnen kennismaken met de mensen en de leefwijze van De Wonne. De uitgebreide nieuwsbrief die De Wonne eens per jaar samenstelt, geeft een goede indruk van het levendige reilen en zeilen in het huis.

In de biliotheek van Omslag is een dvd aanwezig met een tv-documentaire over De Wonne, uit 2000.

Nieuwe broedplaatsen

Naast het klooster in Enschede zijn er het Wonnehuis en een klein klooster in Almelo en een klein klooster in Glanerbrug. Daar worden op kleinere schaal dezelfde idealen gerealiseerd als in Enschede. De Wonne probeert deze 'broedplaatsen' te laten uitgroeien tot zelfstandige gemeenschappen. Het ideaal is dat ook op andere plaatsen zulke groepen kunnen ontstaan. Om dat te bevorderen is de Stichting Broedplaats Projekten opgericht.

De Wonne, Noorderhagen 25, 7511 EK Enschede. Tel. 053-4316965 of -4318787. Vragen naar 'de ruiter' (drager van de dagverantwoordelijkheid). smeijers@xs4all.nl.

Wonnehuis-Almelo, Arendsboerweg 1, 7601 BA Almelo. Tel. 0546-456436.

Wonnehuis-Glanerbrug, Pastoor Meijerstraat 3, 7532 AJ Glanerbrug. Tel. 053-4334860.

Hoogstraatgemeenschap, Eindhoven

De Hoogstraatgemeenschap vormt het kloppende hart van Het Kloosterhof van Gestel, een bruisend centrum van sociale en maatschappelijke activiteit.

In 1983 betrokken vier zusters, verbonden aan de congregatie van de Zusters van Schijndel, het toen vrijwel leegstaande klooster aan de Hoogstraat in Eindhoven, met het doel om er een nieuwe sociaal-maatschappelijke bestemming aan te geven. Zij wilden hun geloof op een actieve, praktische en progressieve manier vorm en inhoud geven. Omdat ze zelf maar een klein gedeelte van het complex nodig hadden, verhuurden ze de overige ruimten aan ideële organisaties. Binnen een jaar zat het pand 'propvol'.

Kloosterleven nieuwe stijl

Binnen de bruisende activiteit van het Kloosterhof van Gestel vormt de leefgroep van de zusters nog steeds een stabiele factor. De Hoogstraatgemeenschap heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot een leefgroep waarvan inmiddels ook niet-religieuzen en gehuwden deel uitmaken. Enkele belangrijke keuze van deze groep zijn: (tijdelijke) opvang van vluchtelingen die op straat zijn gezet, politieke stellingname, sociaal engagement en analyse van de gebeurtenissen in de samenleving.

Woongroep als vaste kern

De vaste kern van de Hoogstraatgemeenschap bestaat uit zeven volwassenen, waaronder nog steeds de 'vier zusters'. De groep stimlueert elkaar om 'geloven en doen, evangelie en politiek, gebed en maatschappelijk engagement in een eenheid te beleven'. Er wonen ook altijd mensen op tijdelijke basis mee. Kernwoorden van de gemeenschap zijn: hartstocht voor gerechtigheid, vrede en het leefbaar maken van de aarde. Hun afspraken legden zij vast in een charter. De leden van de woongroep leven in grote betrokkenheid op elkaar en voeren een gezamenlijk huishouden. Er is een vast dagritme; er wordt altijd gezamenlijk gegeten. Ieder beschikt over een eigen kamer. Daarnaast is er een grote woonkamer voor gezamenlijk gebruik, een huiskapel, een ruime (klooster)keuken, een tuin en de binnenplaats. De Hoogstraatgemeenschap organiseert in de woonkamer ook regelmatig publieksactiviteiten, zoals bijeenkomsten van De Vierde Kamer.

Zelfstandig en toch samen

De Hoogstraatgemeenschap heeft de beschikking over het voorste deel van voormalige klooster, dat in 1883 werd gebouwd en sinds 2008 'Het Kloosterhof van Gestel' heet.
Het carrévormige complex heeft een centrale binnenplaats, met daaromheen vier vleugels. De ruimten in de andere vleugels zijn in gebruik door uiteenlopende zelfstandige organisaties. Alle huurders gezamenlijk bekostigen de instandhouding van het pand en betalen een evenredig deel in de energiekosten, gemeentelijke belastingen, etc. Alle huurders hebben zich verenigd in de Vereniging Het Kloosterhof van Gestel.

Ruimte voor nieuwe bewoners

De leefgemeenschap wil zich geleidelijk uitbreiden en verjongen. Sinds 2010 zijn er af en toe kennismakingsdagen en meeleefweken voor (woon)belangstellenden.
De Hoogstraatgemeenschap maakte over hun dagelijks leven en werken een foto-dvd en er is een folder beschikbaar.

De Hoogstraatgemeenschap, Hoogstraat 301a, 5654 NB Eindhoven. Tel. 040-2525609, info@hoogstraatgemeenschap.nl

Jeannette Noël Huis, Amsterdam

Een groep radicale, anarchistische katholieken, verbonden aan de Catholic Worker Movement, biedt in een huis in Amsterdam gastvrij onderdak aan geïllegaliseerde medelanders.

De vaste bewoners vormen samen met mensen van verschillende nationaliteiten en religies een leefgemeenschap. Hun levensstijl is gebaseerd op eenvoud, gastvrijheid, gebed en directe actie voor een betere samenleving. De bewoners delen met elkaar wat er is, want: ,,bezit kan alleen gerechtvaardigd worden als het ten dienste staat van het algemeen welzijn". De groep vraagt geen salaris voor wat ze doet. Ze zijn pacifistisch en anarchistisch. ,,We zien het als een taak van een ieder om persoonlijke verantwoordelijkheid te nemen wanneer onrecht geschiedt, zowel door een directe, persoonlijke hulp aan de slachtoffers, als door actie te voeren tegen structureel geweld. Vanuit dit personalisme kiezen we er ook voor om geen aanspraak te maken op overheidsgeld", zo omschrijven ze hun motivatie. De bewoners zijn onder andere actief met het organiseren van solidariteitswakes bij de vreemdelingengevangenis in de Bijlmer.

De bewonersgroep bestaat uit een vaste kern van drie of vier mensen en verhuisde in 2005 van twee naast elkaar liggende flats in de Bijlmer naar een ruim huis aan de Dantestraat. Dat is meestal tot in de kleinste kamertjes bewoond. Er worden groenten verbouwd in een gekraakte tuin in de Bijlmer.

Jeannette Noël Huis, Postbus 12622, 1100 AP Amsterdam. Tel. 020-6994320 of 020-6998996, noelhuis@yahoo.com

Spe Gaudentes, Amsterdam

De leefgemeenschap Spe Gaudentes is de kern van een oecumenische bid-, leef- en werkgemeenschap aan de Oudezijds Achterburgwal 100, in het rosse hart van Amsterdam.

De leden van de communiteit Spe Gaudentes omschrijven zichzelf het liefst als een vrolijk open klooster van mannen en vrouwen, getrouwd en ongetrouwd uit verschillende hoeken van de kerk. Samen met anderen proberen zijbruggen te vormen tussen de kerk van morgen en die van gisteren, tussen de verschillende kerkafdelingen en tussen de theorie en de praktijk van het geloven. 'Geloven met handen en voeten' is hun lijfspreuk.

Extended family

De leden van de communiteit wonen in verschillende huizen op de Amsterdamse Wallen. Ze fungeren als een soort 'extended family', waarin ieder een eigen plaats heeft. Naast de vaste leden wonen er ook altijd andere mensen die er om verschilllende redenen voor kiezen om een tijd in een gemeenschap te leven: studenten, mensen die vanuit een crisissituatie hun leven weer op orde proberen te krijgen, en mensen die via de leefgemeenschap hun eigen plek in de wereld willen ontdekken

Naast leefgemeenschap Spe Gaudentes bestaat Oudezijds 100 uit een Allemanskapel, het Vaderhuis, een crisis-interventiecentrum (het Gasthuis), een medisch-diakonale eerste hulppost (de Kruispost), een inloop-plek voor prostituees (de Kajuit), en een project voor begeleid wonen ('Onderdak'). Daarnaast beschikt de gemeenschap over een 'nooduitgang' op het Franse platteland, bestaande uit twee kleine boerderijen met bijgebouwen.

Oudezijds 100 heeft ruimte voor nieuwe (vaste) bewoners. Ook is er altijd behoefte aan mensen die op vrijwillige basis willen meewerken aan de verschillende projecten.

Spe Gaudentes/Oudezijds 100, O.Z. Achterburgwal 100, 1012 DS Amsterdam. 020 - 6266634, info@oudezijds100.nl

Elthetokerk, Amsterdam

Begin 2012 start in de Javastraat in Amsterdam (Indische buurt) een nieuwe leefgemeenschap, verbonden met de Elthetokerk. De groep zoekt mensen die enthousiast zijn over het project en graag mee willen doen.

De Enthetokerk reoveert momenteel haar gebouw en de woningen erboven. De bewoners van deze woningen vormen een leefgemeenschap, die deel uitmaakt van de kerk. De leefgemeenschap is geen doel op zich. De leden willen er zijn voor de buurt en maken gebruik van de mogelijkheden die er zijn. Ze committeren zich aan een aantal uren vrijwilligerswerk per week in de wijk. Daarnaast geven ze vorm aan het samenleven door o.a. regelmatig gezamenlijk te eten. De leefgemeenschap is deel van de gemeenschap van de Elthetokerk en vormt een katalysator voor deze gemeenschap.

Momenteel (voorjaar 2011) is de nieuwe leefgroep zich aan te vormen en zijn er nog plekken vrij. De woningen komen begin 2012 beschikbaar; de procedure om nieuwe bewoners te werven is gestart. Er zijn verschillende woningen beschikbaar: voor gezinnen, stellen of alleenstaanden.

Lees het visiestuk op de website >>>

Schriftelijk reageren voor 1 mei 2011 met een uitgebreide motivatie. contactpersoon: Elja den Uijl. Tel. 06-18132474, e-mail:eljadenuijl@hotmail.com

De Bondgenoot, Barneveld

In het hartje van Barneveld, in de Gelderse vallei, ligt Leefgemeenschap De Bondgenoot, opgericht in 1987. Het is een leefgemeenschap voor mensen die in een sociaal isolement zijn terechtgekomen.

De Bondgenoot bestaat uit een woonerf waaraan negen eengezinswoningen en 12 appartementen liggen. In het midden daarvan ligt een grote tuin en in één van de hoeken staat een groot gemeenschappelijk huis; het Grote Huis genoemd. In De Bondgenoot wonen dertig volwassenen en zeven kinderen. De eengezinswoningen worden bewoond door echtparen met kinderen. De appartementen zijn voor twaalf mensen die op De Bondgenoot een eigen stekje krijgen en van daaruit uitgenodigd worden om aan de leefgemeenschap deel te nemen. Het gaat dan om mensen die psychisch of anderszins in de knel zijn geraakt of de draad van het leven kwijt zijn.

Het initiatief tot oprichting van De Bondgenoot kwam van Stephen Boonzaaijer, predikant. Hij wist acht andere gezinnen te inspireren om, evenals hijzelf, hun huizen te verkopen om de bouw van De Bondgenoot financieel mogelijk te maken en daarmee hun ideaal van een leefgemeenschap te realiseren. Deze negen gezinnen vormen de stabiele en dragende kern van het project.

De Bondgenoot draait op eigen kracht, met steun van stichtingen, fondsen, kerken en vrienden. De vraag naar opvang binnen de leefgemeenschap is groot. Er komen gemiddeld zo'n tien tot vijftien aanvragen per week binnen.

De Bondgenoot (Elisabeth Riphagen-Hamoen), De Bondgenoot 22, 3772 BX Barneveld. 0342-492090, e-mail: Bondgenootpartner@versatel.nl

Camphill in Nederland

Camphil is een wereldwijde beweging van gemeenschappen op antroposofische basis, waar kinderen met een handicap samen wonen, werken en leven in gemeenschapshuizen. Verspreid over de hele wereld zijn er meer dan 90 Camphillgemeenschappen, waarvan viijf in Nederland.

Camphillgemeenschappen zijn professionele instellingen voor mensen met een verstandelijke handicap, waar volgens de 'Camphill idealen' gewerkt en geleefd wordt. Belangrijk hierbij zijn antroposofie, medemenselijkheid en leven en werken mét gehandicapten, in plaats van vóór gehandicapten. De Camphillbeweging dankt zijn naam aan het landgoed Camphill in Schotland. Dit landgoed werd door ouders van een gehandicapt kind aan de nieuwe beweging geschonken. De Oostenrijkse arts Karl Konig, in 1938 na de Anschluss gevlucht naar Schotland, nam daar in 1940 zijn intrek samen met zijn familie, een groep medevluchtelingen en een aantal gehandicapte kinderen. Zij woonden en werkten samen in Camphill House op basis van de antroposofie van Rudolf Steiner en legden hiermee de grondslag voor de ontwikkeling van de Camphillgemeenschap.

Nederland telt vijf Camphill gemeenschappen: Het Maartenhuis in De Koog (Texel); Christophorus in Bosch en Duin, Noorderhoeve in Schoorl, Orion in Rotterdam en 't Huys in Houten. In Amersfoortse wijk Vathorst is een nieuwe gemeenschap in opbouw. Elke gemeenschap wordt gevormd door een groep vaste bewoners - die vaak verspreid over meerdere huizen wonen. Daarnaast komen er ook elke dag mensen meewerken als dagbesteding. Aan de gemeenschappen is vaak ook eigen onderwijs verbonden. De werkzaamheden zijn zeer divers: van land- en tuinbouw en veeteelt tot creatieve ateliers.

Camphill in Nederland en Camphill Internationaal

Een impressie van Camphill VS is opgenomen in de video Visions of Utopia (aanwezig in de Omslag-bibliotheek)

Emmaus in Nederland

In 1966 werd in Nederland de eerste Emmaus woon-werkgemeenschap opgericht in Haarzuilens. Inmiddels zijn er 23 verschillende Emmaus- projecten.

Elke Emmausgroep is zelfstandig en vormt een eigen stichting, met een eigen identiteit. Kernactiviteit van alle groepen is het ophalen en verkopen van welvaartsresten, de meeste projecten runnen een winkel. Negen Emmausgroepen fungeren naast werk- ook als woongemeenschap. Deze groepen worden 'gedragen' door een kern van vaste bewoners en richten zich vooral op opvang van dak- en thuislozen of vluchtelingen. Vaste en tijdelijke bewoners voeren een gezamenlijk huishouden en zij werken samen met externe vrijwilligers in de kringloopbedrijvigheid.

Emmaus woon-werkgemeenschappen zijn te vinden in De Bilt (U), Den Haag, Eindhoven, Haarzuilens (U), Haren (NB), Langeweg (NB), Itteren (L), Tegelen en Utrecht-Leidsche Rijn.
Daarnaast zijn er Emmausgroepen die geen woongroep vormen in Amersfoort, Bilthoven, Breda, Eemsmond, Eestrum, Gouda, Koudum, Leeuwarden, Maastricht, Utrecht en Wageningen. Emmaus-Nederland is aangesloten bij de internationale Emmaus-beweging.

Stichting Emmaus Nederland, Ab Harrewijnstraat 18, 3544 AL Utrecht. Tel. 030-2290780, secretariaat@emmaus.nl

't Groene Sticht/Emmaus Parkwijk, Utrecht

Aan de Ab Harrewijnstraat in de Utrechtse Vinex-wijk Leidsche Rijn bevindt zich een bijzonder, groen en sociaal buurtje: 't Groene Sticht. Centraal in dit buurtje is de woon-werkgemeenschap Emmaus-Parkwijk.

Een groene woonbuurt, waar (ex-) daklozen en andere mensen met een zwakke positie in de samenleving wonen en werken. Nadrukkelijk wordt binnen de wijk gezocht naar een combinatie van wonen en buurtgericht werken. Het project wil aan (ex-)thuislozen en aan mensen die in een sociale buurt willen wonen - jong en oud - een groene woonbuurt bieden.

Het initiatief voor 't Groene Sticht kwam in 1999 voort uit een samenwerking tussen Emmaus Haarzuilens, Nachtopvang in Zelfbeheer (NoIZ), Stichting De Tussenvoorziening en werkgroep De Rafelrand. 'Startmotor' van 't Groene Sticht was de in 2002 overleden Ab Harrewijn, voormalig Tweede-Kamerlid voor GroenLinks en oprichter van De Rafelrand, een landelijke organisatie die voortkwam uit in- en aanloopcentra voor daklozen en eenzame buurtbewoners, en uit de kerkelijke anti-armoedebeweging.

Een gevarieerde buurt

Het hart van 't Groene Sticht wordt gevormd door een voormalige boerderij aan de Groene Dijk in Vleuten, die aan de slopershamer wist te ontkomen. Het erf van de boerderij en de omliggende grond hebben een gezamenlijke oppervlakte van zo'n anderhalve hectare. De boerderij is gastenverblijf geworden voor daklozen, er is een buurtrestaurant waar mensen met een verstandelijke handicap de maaltijden bereiden en er zijn vergaderruimten. De oude mestsilo werd een buurtwerkplaats en het erf biedt plaats aan een woon-werkgemeenschap van Emmaus, met huisvesting voor jongeren boven de winkel. Deze nieuwe Emmaus-vestiging, Emmaus Parkwijk, werd in het voorjaar van 2004 geopend.

Samen wonen, samen leven

De 32 appartementen in de sociale huursector liggen rond het erf en zijn voor de helft voor een- of tweepersoonshuishoudens; de andere zestien zijn seniorenwoningen. Het aanvankelijke plan om een woongroep van ouderen te realiseren, werd losgelaten, omdat de toekomstige bewoners toch graag meer privacy en zelfstandigheid hebben. De jongerenhuisvesting is wel meer in woongroepverband, met voor elke bewoner een eigen kamer. De buurt wordt gecompleteerd met negen koopwoningen. Zo ontstond een gevarieerde buurt van en voor mensen van alle leeftijden, die zich betrokken voelen bij hun buurt en bij elkaars leven.

Buurtgericht werken

Het actieve hart van 't Groene Sticht wordt gevormd door de kringloopbedrijvigheid van Emmaus: het ophalen van hergebruikgoederen met milieuvriendelijke electrowagens en het sorteren, verwerken en repareren daarvan. In de aangrenzende werkruimten kunnen een of meer deelnemers met hun vaardigheden aan de slag binnen een eigen bedrijf, zoals het 're-stylen' van tweedehands meubelen en een fietsenwerkplaats. In de winkel van Emmaus worden zowel tweedehands als 'second design'- goederen verkocht. Bij Emmaus zijn ook een wijkmilieupunt en een dienstenmakelaar te vinden. Dagbestedingsproject Reinaerde, een instelling voor verstandelijk gehandicapten, runt op het woonerf het restaurant De Hoge Weide. Er is ook zalenverhuur.

Woonvereniging

Al begin 2003 werd een woonvereniging opgericht, die tot doel heeft om de integratie tussen de bewoners te bevorderen en de belangen van de leden te behartigen. De vereniging kiest ook de toekomstige bewoners. Daarbij wordt vooral gelet op een goed evenwicht tussen meer en minder draagkrachtige bewoners en op heterogeniteit wat betreft leeftijd, inkomen, leefeenheid en sociaal-maatschappelijke positie. Natuurlijk wordt van iedere bewoner een bewuste keuze voor 't Groene Sticht verwacht en een actieve inzet om het sociale en groene karakter van de buurt mee op te bouwen en in stand te houden. Alle bewoners moeten ook lid worden van de woonvereniging. De tuingroep van de woonvereniging onderhoudt de ecologische tuin.

Plek voor nieuwe bewoners

Er is een wachtlijst, maar serieuze belangstellenden kunnen altijd contact opnemen. Emmaus Parkwijk zal uiteindelijk uit maximaal vijftien mensen bestaan, die in principe allemaal op of om het woonerf werken.

't Groene Sticht, Ab Harrewijnstraat, Utrecht-Leidsche Rijn. Projectleider: Nico Ooms. Tel. 030-2340819, nico.ooms@tussenvoorziening.nl.

Emmaus-Parkwijk, Ab Harrewijnstraat 18, 3544 AL Utrecht. Tel. 030-2342850 (Jan van Dam), info@emmaus-utrecht.nl

Het Jongerenhuis, Eindhoven

'Het Jongerenhuis' bestaat uit twee panden in Eindhoven waar Nederlandse jongeren samenwonen en -leven met uit het buitenland gevluchte jongeren.

Het idee voor het Jongerenhuis ontstond in 1999, als experiment van enkele medewerkers van Emmaus Eindhoven. Anno 2004 had het huis zijn 'vorm' gevonden, en in 2008 kwam er een tweede huis met eenzelfde doelstelling. In elk van beide huizen (op korte afstand van elkaar) wonen enkele jonge Nederlanders (tussen de 19 en 28 jaar) en enkele jonge vluchtelingen van dezelfde leeftijd. De Nederlanders zijn studenten, jongeren met een baan of jongeren die een sabbathjaar doen via een organisatie (bv. 'Durf over je grens').

Vaste en tijdelijke bewoners

De vluchtelingen-jongeren komen via de organisatie Vluchtelingen in de Knel; zij kunnen maximaal een jaar in het huis wonen. De Nederlandse jongeren kunnen langer dan een jaar blijven. Het is de bedoeling om vluchtelingen voor een jaar een thuis te bieden, waar ze tot rust kunnen komen en zich kunnen voorbereiden op een zelfstandig bestaan elders (een kamer met werk in Eindhoven of naar eigen keus terug naar het eigen land, verblijfsvergunningen komen helaas niet vaak meer voor...). Soms begrijpen mensen niet waarom de beperking van een jaar alleen voor vluchtelingen geldt. De achterliggende reden hiervan is dat ze niet afhankelijk worden van hulp.

Een thuis voor vluchtelingen

Het Jongerenhuis staat open voor alle Nederlandse jongeren, mits ze een 'thuis' voor vluchtelingen willen vormen. Wie een sabbathjaar doet - en dus geen werk en inkomen heeft, kan meewerken bij Emmaus Eindhoven. De vluchtelingen werken aanvankelijk ook bij Emmaus, maar zij proberen geleidelijk aan in hun eigen levensonderhoud te voorzien door betaalde klussen te doen via de klusjesdienst van Emmaus of door zelf werk te vinden. In feite is het Jongerenhuis een soort Emmaus, maar dan gedragen door jonge mensen. Het project is inmiddels een stichting geworden.

Wie meer informatie wil over (wonen in) een van de Jongerenhuizeen, kan bellen met 06-23890791, of bezoek de website.

Contacten met de Nederlandse jongeren lopen via e-mail: info@jongerenhuiseindhoven.nl

Contacten met de vluchtelingen gaan via de organisatie Vluchtelingen in de Knel.

B'ulah-hoeve, De Bult (Steenwijk)

De woon-, werk- en geloofsgemeenschap B'ulah- hoeve is een communiteit waar mensen leren samen leven vanuit het besef 'dat Jezus betrokken wil zijn bij alle aspecten van het leven'.

Het begin van de B'ulah-hoeve ligt in 1970, in een rijtjeshuis in Den Haag. Bij het gezin van een kerkelijk werker liepen steeds meer mensen aan die op zoek waren naar doel en zin van hun leven. Omdat het huis op den duur te klein werd voor zoveel mensen, werd in 1973 een grote boerderij in Steenwijk gekocht. Na een grondige verbouwing, werd hier in 1980 de huidige B'ulah-hoeve in gebruik genomen. Het doel: een plek te zijn waar in een gezonde sfeer van rust en vrede, gedurende korte of langere tijd, mensen tot geestelijke ontspanning en ontplooiing kunnen komen. Er wonen zo'n tachtig mensen van alle leefdtijden op vaste basis. In de weekends en in de vakantie zijn er vaak veel gasten.
De bewoners voelen zich nauw verbonden met het Jodendom, maar de B'ulah-hoeve vertegenwoordigt niet een speciale religieuze richting. De gemeenschap organiseert eigen samenkomsten op basis van bijbels realisme waarbij ook anderen te gast zijn.

Bedrijvigheid en onderwijs

Naast de grote boerderij behoren tot Stichting B'ulah-hoeve ook enkele bedrijven: een grafisch dienstverlenend bedrijf, een ecologisch tuinbouwbedrijf en melkveehouderij (Lechaim in Nijeveen), een technisch bedrijf en een catering/partyservcice. Vanuit dit werk zijn ook een peuterspeelzaal, een basisschool, voortgezet onderwijs en een huiswerkklas ontstaan. Deze particuliere scholen worden zowel door kinderen van de gemeenschap als uit de omgeving bezocht.

Elke derde zaterdag van de oneven maand is er vanaf 10:00 uur een open dag met rondleiding, voor iedereen die een dag met de gemeenschap wil meeleven.

B'ulah-hoeve, Onderduikersweg 6, 8346 KP De Bult (Steenwijk). Tel. 0521-514792, fax 0521-516595. Contactpersoon is Elisabeth Heermans.

Leefgemeenschap Elim, Doorn

Elim startte in 1975 als een kleinschalige leefgemeenschap, werd vervolgens een officiële kerkelijke gemeente en richtte daarna een landelijk platform op. In het huis in Doorn woont nog steeds leefgemeenschap Elim.

De eerste stappen werden gezet in 1975, toen twee echtparen aan de Bergweg 7 in Doorn kwamen wonen. Zonder het zelf zo te noemen vormden zij een leefgemeenschap. De leefgemeenschap Elim werd pas in 1981 officieel opgericht door drie echtparen. Zij wilden 'samenwonen in gemeenschap van goederen, samen werken, gastvrijheid en een open huis bieden'. Dit resulteerde erin dat Elim in 1985 een kerkelijke gemeente werd.

In 1989 nam de leefgemeenschap Elim het initiatief tot oprichting van een platform voor evangelische basisgemeenschappen: Stichting Elim. Anno 2004 zijn daarbij al zo'n 35 gemeenschappen aangesloten.

Leefgemeenschap Elim, Bergweg 7, 3941 RA Doorn. 0343-417064, e-mail: info@elim.nl

---

Stichting Elim

Elim is een platform van woon- en leefgemeenschappen op evangelische grondslag. De stichting kwam voort uit de leefgemeenschap Elim in Doorn.

Stichting Elim is uitgever van het magazine 'Samenleven', dat driemaal per jaar verschijnt.

Stichting Elim, Bergweg 7, 3941 RA Doorn. Tel. 0343-417064, info@elim.nl

Timon leefgemeenschappen

Timon is een stichting voor hulpverlening en begeleiding aan jongeren en jongvolwassenen. De stichting werkt vanuit een christelijke levensovertuiging.

De missie van Timon is: jongeren en jongvolwassenen die dat nodig hebben, te helpen in hun ontwikkeling naar volwassenheid. Verspreid over het land beschikt de stichting over tien huizen, waar woongroepen zijn gevestigd waar jongeren tussen 18 en 30 jaar maximaal twee jaar kunnen wonen. Hiervoor komen jongeren in aanmerking die te maken hebben met psychische problemen in combinatie met sociale problematiek waardoor ze (tijdelijk) niet meer thuis of op kamers wonen. Er zijn woongroepenin Zwolle, Amersfoort, Zeist, Bunnik, Houten (3x), Culemborg, Rotterdam, Amsterdam (2x) en Enschede. In Utrecht Leidsche Rijn is een nieuwe woongroep in oprichting.
Timon helpt iedere jongere of jongvolwassene, iedere ouder of partner die een beroep op haar doet - ongeacht de eigen geloofs- of levensovertuiging van de hulpvrager.

Elke woongroep fungeert als een woon-leefverband waarin ruimte is voor jongvolwassenen en zogenaamde 'meewoners' die een sociaal netwerk en professionele begeleiding nodig hebben. Elke woongroep wordt permanent bewoond door 'kernbewoners'. Regelmatig worden er voor de verschillende woongroepen kernbewoners gezocht. Stichting Timon geeft een kwartaalblad uit: Timon Magazine.

Stichting Timon, Centraal Bureau, Couwenhoven 1002,Postbus 462, 3700 AL Zeist. Tel. 030-6940070.

De Ark-gemeenschappen

De Ark is een federatie van leefgemeenschappen waar mensen met en zonder verstandelijke handicap in eenvoud samen leven.

Een leefgemeenschap bestaat uit een of meer kleinschalige huizen in een buurt of stad. Meestal zijn aan zo'n gemeenschap werkplaatsen (ateliers) verbonden. De Ark (L'Arche) werkt vanuit een evangelische inspiratie. Wereldwijd zijn er zo'n 135 Ark-gemeenschappen, verspreid over alle continenten. Oprichter is de Canadees Jean Varnier, die in 1964 in Parijs de eerste Ark-gemeenschap startte. In Nederland is de Arkgemeenschap vooral bekend geworden via priester/schrijver Henri Nouwen.

In Nederland heeft de Arkgemeenschap twee huizen ('De Waterput' en 'Manna') en een atelier ('het Ateljee'). Beide zijn kleine oecumenische gemeenschappen die naast wonen ook dagactiviteiten bieden.

De Ark-Gouda, 0182-582581, ark.gouda@larchegouda.org

Huis De Waterput, Wethouder Venteweg 224, 2805 JV Gouda. 0182-548024.

Huis Manna, Gloucesterstraat 34, 2804 XZ Gouda. 0182 559509

Klik hier voor een overzicht van Ark gemeenschappen wereldwijd.

In de bibliotheek van Omslag is een video over de Ark-gemeenschappen aanwezig.

Scriptie: 'Tussen individualiteit en collectiviteit'

In het kader van zijn studie aan de Pedagogische Hogeschool in België schreef Roland Kums in 2002 een uitvoerige scriptie over het wonen in gemeenschappelijk verband: 'Tussen invidualiteit en collectiviteit'.

Klik hier voor de integrale tekst van deze zeer lezenswaardige studie!

Momenteel is Kums verbonden aan Samenhuizen vzw, vereniging voor woongemeenschappen in België.
Samenhuizen vzw produceerde een Startgids voor Samenhuizers, met veel praltische tips voor startende groepen. In 2006 verscheen van deze gids een geheel herziene editie. Ook erg bruikbaar in de Nederlandse situatie!

Emmaus Internationaal

Bij de Emmausbeweging zijn zo'n 350 groepen in 35 landen aangesloten. De meeste Emmausgroepen zijn woon-werkgemeenschappen.

Emmaus International, 183 bis, Rue Vaillant Couturier, BP 91, F-94143 Alfortville, Frankrijk. 0033-148932950, aline.laloux@emmaus-international.org

Kibbutz Neve Shalom/Wahat al-Salam

Deze kibbutz in een experimentele woon- en werkgemeenschap in Israël met als doel: vreedzaam samenleven van Joden en Palestijnen in Israël. Het dorp Neve Shalom werd in 1972 gesticht in de buurt van Latrun, op een heuvel halverwege Jeruzalem en Tel Aviv.

Neve Shalom / Wahat al-Salam heeft op hun website ook een Nederlandstalige sectie.

Stichting vrienden van Neve Shalom / Wahat al-Salam, p/a Maaike Lok-Funcke, Kruisweg 1103, 2131 CV Hoofddorp. Tel. 023-5615104, lok-funcke@hetnet.nl